Koerden in de SP willen wél vechten

Bij de SP zitten veel Koerden. Zij hopen dat hun partij alsnog de bombardementen in Irak en Syrië gaat steunen.

Eigenlijk is het heel simpel, zegt Younis Lutfula. Zijn familie woont in Iraaks Koerdistan, de IS-strijders zitten vlak in de buurt. „Als de Amerikanen die bommen niet hadden gegooid, waren ze nu misschien dood geweest. Of hadden ze als vluchteling aan de grens met Turkije gestaan.” Daarom steunt hij de Amerikaanse bombardementen, inclusief de Nederlandse bijdrage daaraan. „Ik wil geen langdurige oorlog. Maar soms moet er snel iets gebeuren.”

Lutfula zit in de Provinciale Staten van Utrecht. In 1995 vluchtte hij uit Irak naar Nederland waar hij actief werd voor de SP. Lutfula komt uit een rood nest en de SP is „de enige socialistische partij van Nederland”. Met Kamerlid Harry van Bommel reisde hij naar Turks en Iraaks Koerdistan.

Toch verschilt Lutfula nu van mening met zijn partij. De SP is tegenstander van de bombardementen op IS in Irak en Syrië en het bewapenen van Koerdische strijders. De partij zal deze week als enige (met de Partij voor de Dieren) in de Tweede Kamer geen steun geven aan de Nederlandse deelname aan de luchtaanvallen. „Een oorlog om terrorisme te bestrijden, dat werkt niet”, zei Van Bommel zaterdag op een SP-partijraad in Amersfoort. „Dit is puur een voortzetting van de ‘war on terror’.” De SP gaat zich niet aansluiten „bij de gewelddadige Amerikaanse agenda”.

Lutfula denkt daar anders over – en niet als enige. Als je met Koerdische SP’ers spreekt, of ze nou uit Irak komen of uit Turkije, je hoort telkens hetzelfde: er móet iets gebeuren tegen IS, en bommen en bewapening zijn daarbij onvermijdelijk. Murat Memis, een jong Turks-Koerdisch SP-raadslid uit Eindhoven, zegt: „Een politieke of diplomatieke oplossing is niet mogelijk. Dan is er maar één optie, en die is militair. Nederland moet helpen ingrijpen, als land dat vrijheid steunt.”

Ook Hasan Inekci, SP-fractievoorzitter in Nieuwegein, steunt de bombardementen in Irak en Syrië. Dat zijn partij fel tegen is, kan hem niets schelen. „We moeten realistisch zijn. Wat de Amerikanen nu doen, is de enige optie. IS moet weg.”

Inekci, die werkt als buschauffeur, komt uit Turks Koerdistan. Achtentwintig jaar geleden kwam hij naar Nederland. Ook hij belandde als vanzelfsprekend bij de SP („Als Koerd is de politiek je lot”). Maar toen de opmars van de IS deze zomer in al zijn rampzaligheid doordrong, was Inekci „een beetje teleurgesteld” in de SP. „De SP was wel erg stil in die weken.”

De stellingname van de SP-Koerden is opmerkelijk. De SP is een gedisciplineerde partij: je hoort leden niet vaak afwijken van de partijlijn. Maar in de achterban van de SP zitten veel Koerden. Volgens Younis Lutfula, die zichzelf „een sleutelfiguur” in links Koerdisch Nederland noemt, zijn enkele honderden Koerden lid van de SP en stemt bijna driekwart van de ongeveer 75.000 Nederlandse Koerden op de partij. De meesten hebben familie en vrienden dichtbij het slagveld.

Kamerlid Van Bommel zegt begrip te hebben voor het standpunt van de Koerdische SP’ers met familie in het oorlogsgebied. Maar, zegt hij, de SP moet ook naar „het grotere plaatje” kijken. „We kunnen niet zeggen: we zijn bevriend met de Koerden, dus als de Koerden het goed hebben, zijn we tevreden.” Van Bommel benadrukt dat zijn partij luchtaanvallen ondersteunt „wanneer genocide dreigt”, zoals deze zomer bij de Yezidi’s in Irak.

Bij de Amerikaanse inval in Irak in 2003 liepen de meningen in de SP ook al uiteen. De SP was faliekant tegen, de meeste Koerden in de partij vóór – dit was de kans om onder het juk van Saddam Hoessein vandaan te komen.

Een prominente Koerdische SP’er destijds was Serdar Dosky. Inmiddels is hij teruggekeerd naar Irak, om de autonome Koerdische regio te helpen opbouwen. In het stadje Faida geeft hij leiding aan een groep vrijwillige peshmerga, Koerdische strijders. Ook Dosky wil graag militaire hulp van de Amerikanen en de Nederlanders, zo laat hij weten vanuit zijn basis. „Voor de Koerden telt dat Nederland meedoet.”

Dosky heeft nog goed contact met zijn voormalige partijgenoten. Laatst heeft hij uitgebreid gebeld met senator Tiny Kox en partijsecretaris Hans van Heijningen. SP’ers, zegt hij, „willen niets slechts voor de Koerden”. Maar in de strijd tegen IS is écht meer nodig dan de vesten en helmen die Nederland aanvankelijk alleen wilde sturen. „Dat was een beetje lachwekkend voor ons. De SP was vóór. En nu er echt wordt ingegrepen, zijn ze tegen.”

De Koerdische SP’ers benadrukken allemaal dat ze „als individu” van mening verschillen met de partij. Wel hopen ze dat hun SP van standpunt verandert. „De partij heeft besloten: dit is ons standpunt”, zegt Murat Memis uit Eindhoven. „Maar misschien is het over twee of drie maanden anders.” Helemaal gerust is de SP-top er niet op, zo blijkt tijdens de partijraad van afgelopen zaterdag. Als lokale afdelingen een avond organiseren over Syrië en Irak, zegt Van Bommel, dan moet dat wel „in goed overleg. Het kan alle kanten uitschieten. Voor je het weet eindig je de avond met een handtekeningenactie voor wapenleveranties aan een of andere groep.”