Je leest de voorwaarden niet en voor je het weet ruil je je kind voor gratis wifi

Klik. Yes, I agree. Maakt niet uit wat erboven stond. Gebruiksvoorwaarden met de lijvigheid van een Donna Tartt-roman. En dat voor een update van een app, of het lid worden van een forum. Tuurlijk, denk je, ik geef ze vast toestemming voor iets wat niet helemaal netjes is, maar hoe erg kan het zijn? Nou, je kunt je eerstgeboren kind weggeven.

Zes inwoners van Londen wilden zó graag gratis wifi, dat ze dit toezegden. Niet echt natuurlijk, hopen we dan maar, maar ze ondertekenden zonder goed te lezen een clausule waarin dit werd opgenomen. Een experiment van het Cyber Security Research Institute in Londen in samenwerking met het bedrijf F-Secure, bedoeld om mensen te wijzen op de gevaren van onbekende wifi-netwerken.

Bijna niemand leest gebruiksvoorwaarden, dat is al meerdere keren onderzocht. In een enquête in 2011 gaf 58 procent van de ondervraagde volwassenen aan nog liever een handleiding of een creditcardafschrift te lezen dan door gebruiksvoorwaarden heen te moeten spitten. Ja, zelfs het telefoonboek (!) was beter leesvoer voor 12 procent van de mensen. Zouden we allemaal wél keurig de voorwaarden lezen, dan waren we daar ongeveer 76 dagen per jaar mee bezig, schreef The Atlantic in 2012. En wie wil dat?

Geef me je ziel

Een grap met ernstige ondertoon als die van F-Secure is trouwens niet nieuw. In 2010 nam de Britse gamewinkel Gamestation als 1-aprilgrap in de voorwaarden op dat mensen hun ziel weggaven, mochten ze akkoord gaan. 90 procent vond het prima. Of, en dat lijkt toch wat aannemelijker, ze lazen gewoon niet.

Animatieserie South Park bouwde ook al eens een aflevering om het niet lezen van gebruiksvoorwaarden heen, specifiek die van Apples iTunes. Kyle gaat zonder te lezen akkoord met de voorwaarden, waarna hij onder andere gevolgd wordt door medewerkers van het bedrijf en uiteindelijk zelfs deel uitmaakt van een luguber experiment dat geïnspireerd is door de veelbesproken horrorfilm The Human Centipede.

Lezen is bijna niet de moeite waard

Er zijn natuurlijk mensen die wél de gebruiksvoorwaarden lezen. Robert Glancy schreef er eerder dit jaar over voor The Guardian. “Ik las ze, zodat jij dat niet hoeft, maar je moet weten hoeveel je weggeeft”, was de omineuze boodschap.

“…here’s where it gets creepy – all your information then goes to the government. Each time you tick any website’s terms, you’re inadvertently signing a set of invisible terms – code so deeply encrypted in the alphabet soup of GCHQ, NSA and Prism that Neo himself couldn’t crack it. The proliferation of fine print stretching to the length of novels is of course ridiculous, but at least it is not as sinister as invisible terms and conditions.”

Maar Glancy is de gebruiksvoorwaarden niet blijven lezen. Die werden langzaamaan alleen maar vager en vager, hoe meer hij zich erin ging verdiepen. Dus nou kijkt hij nog maar kort naar ze:

“I’d rather deal with the consequences of blindly signing this than have to read it.”

Een tip voor de mensen die niet de gebruiksvoorwaarden willen lezen, maar toch een beetje willen weten waarvoor ze verschillende sites precies toestemming geven: het project Terms of Service. Didn’t Read maakt dat inzichtelijk en beoordeelt ze.

En de data…oh, de data

Nog even terug naar het experiment van F-Secure. Dat was niet alleen bedoeld om mensen bewust te maken van rare clausules in de gebruiksvoorwaarden, maar ook om ze te laten zien hoeveel persoonlijke gegevens ze weggeven door in te loggen op een onbekend open wifi-netwerk. Want dat is heel erg veel. Ook dat is geen nieuwe informatie natuurlijk. De Correspondent schreef bijvoorbeeld in maart al een goed stuk over die gevaren.

Binnen de kortste keren kwam redacteur Maurits Martijn met hulp van een hacker achter onder andere de naam, de seksuele voorkeur, de studie en hobby’s van iemand die op een nep-wifi-netwerk had ingelogd:

“We zijn nog geen twintig minuten binnen en we weten al hoe de vrouw heet die op vier meter afstand van ons zit, waar ze vandaan komt, waar ze gestudeerd heeft, dat ze geïnteresseerd is in yoga, een aanbieding voor een anti-snurkmatras heeft gebookmarked, recent in Thailand en Laos is geweest en opvallende interesse toont voor sites die tips geven hoe je een relatie kunt redden.”

En die kinderen die de mensen in Londen opgaven voor hun gratis wifi? Die worden teruggebracht naar hun ouders, meldt F-Secure met een knipoog in het eindverslag (pdf):

“While terms and conditions are legally binding, it is contrary to public policy to sell children in return for free services, so the clause would not be enforceable in a court of law.”