Je hebt ’t altijd zelf gedaan

Bewust alleenwonen is geen tussenstation maar een goed alternatief voor samenwonen, volgens schrijfster Nathalie Le Blanc.

In het appartement van Nathalie Le Blanc (45) in Leuven struikel je niet over een paar versleten sportschoenen in maat veertig-plus. Er is geen man die na een ruzie op haar bank slaapt. En in de koelkast vind je alleen kleine flesjes melk – die grote krijgt ze toch nooit op. De Vlaamse journalist is een ‘alleenwoner’, ze heeft nog nooit samengewoond en dat is een bewuste keuze.

En nee, ze is niet eenzaam, onuitstaanbaar of anti-sociaal. Als ze praat is het zelfs moeilijk om ertussen te komen, en zeker als ze over Solo vertelt, haar boek dat het leven van alleenwoners beschrijft. Een onzichtbare groep waar niemand over spreekt, zegt Le Blanc, terwijl 37 procent van de Nederlanders alleenwoont. We zien alleenwonen als tussenstation, maar wat als het gewoon een goed alternatief is voor samenwonen, vroeg Le Blanc zich af. Ze verdiepte zich in het onderwerp en sprak meer dan vijftig alleenwoners. „Een van de voordelen van het alleenwonen is dat ik me dagenlang kan opsluiten achter de computer zonder dat te moeten verantwoorden aan iemand.” En het is nooit anders geweest, ook tijdens haar studie leefde ze alleen. „Sommige mensen worden onnozel als ze twee uur alleen zijn. Ik geniet. Vroeger zou iemand als ik het klooster ingaan.” Het CBS verwacht zelfs dat in 2060 achter zo’n 44 procent van de Nederlandse voordeuren iemand alleenwoont.

Kunnen we al beter alleen zijn?

„Ja, vroeger hadden we een huwelijk nodig voor financiële veiligheid, maatschappelijk aanzien en seks, nu niet meer. Dus trouwen we later, krijgen we later kinderen, scheiden we vaker en bovendien leven we ook nog eens langer. Logisch dat we dan meer alleenwonen. Wat ook meespeelt, is dat we als kind steeds meer alleen zijn. Vroeger deelde je een slaapkamer met je broertjes en zusjes. Nu hebben kinderen een eigen kamer waarin ze alleen kunnen zijn. Iedereen woont in de toekomst op een bepaald moment waarschijnlijk alleen. Als dat zo is, leef dan niet alsof je in de wachtkamer zit, wachtend op iets anders. Zoek uit welke voordelen alleenwonen voor jou persoonlijk kan hebben en geniet daarvan, zolang het duurt.”

Hoe kijk je naar een tweepersoonshuishouden?

„Ik kom vaak bij mensen thuis voor interviews en wat me opvalt is dat ze na binnenkomst zeggen ‘deze lelijke bank is van mijn man’ of ‘dit schilderij was de keuze mijn vriendin, ik vind het niet mooi’. Voor mij is dat wel heel apart. Ik heb alleen maar dingen die ik mooi vind. Ik hoef nooit naar muziek te luisteren waar ik niet echt van houd, of iets te eten wat ik niet echt lekker vind.”

Je leert zo ook niet met anderen rekening te houden.

„Als ik aan collega’s vertel dat ik me op vakantie eens per dag kapot erger aan een goede vriend van mij, zeggen ze dat het normaal is. Ik vind het vreemd om me één keer per dag te ergeren aan iets of aan iemand. Maar ik leef niet op een eiland, ik heb vrienden, familie en collega’s en daar houd ik wel degelijk rekening mee.”

Zijn er ook nadelen van het alleenwonen?

„Stel je voor dat bijna alles twee keer zoveel kost, suggereert een van de jonge vrouwen die ik heb geïnterviewd, dan krijg je een idee van hoe duur alleenwonen is. Er zijn niet genoeg kleine, betaalbare woningen en of je nu alleen of met drie tv kijkt, je kabel en elektriciteit kosten evenveel. Je loopt ook veel meer risico op financieel vlak. Als je ontslagen wordt, kan je niet een paar maanden op iemand teren. Daarnaast is het ook lastig om elke beslissing alleen te nemen. Van welk ontbijt je eet tot welk huis je koopt. Of verkoopt. Een gescheiden man die nu in een te groot huis woont, vertelde dat hij er maar niet toe komt om het te verkopen, omdat niemand hem een duwtje in de rug geeft. Je fouten zijn ook pijnlijker, want als je een verkeerde beslissing neemt, kan je niet naar iemand anders wijzen en zeggen: hij/zij wilde dat. Nee, jíj hebt het altijd gedaan.”

Naast die duwtjes houdt de persoon met wie je samenwoont jou ook een spiegel voor. Als kind tikken je ouders je zonodig op de vingers en later doet de partner met wie je leeft dat.

„Uiteraard kun je veel leren van de persoon met wie je samenwoont. Stel dat jij ongeduldig bent en je partner juist niet, dan kan hij of zij je leren geduldiger te zijn. Maar als je alleen woont, woon je in een huis vol spiegels. Je botst de hele tijd tegen jezelf aan. Als je huis vol rommel ligt, is dat alleen je eigen schuld. Je kunt ook meer nadenken over wie je bent, en wat je wilt. Sommige mensen in relaties geven veel van zichzelf op voor de ander.”

Ze zijn verliefd.

„Antropologe Helen Fisher legde verliefde mensen in een MRI-scanner, en de activiteit in hun brein vertoonde gelijkenissen met het brein van mensen die cocaïne genomen hebben. Ik vind het een heel boeiende vraag wat alleenwonen doet met je persoonlijkheid. Wetenschappers doen daar niet echt onderzoek naar, maar veel mensen die ik sprak, denken dat ze een iets extremere vorm van zichzelf worden door alleen te wonen. Net iets ongeduldiger. Net iets enthousiaster.”

Je schrijft dat mensen raar reageren als ze horen dat je alleenwoont...

„Ja, alleenwoners krijgen vaak te horen wanneer ze nou eindelijk met iemand gaan samenwonen. Wij denken dat succes in onze maatschappij te maken heeft met geld of uiterlijk. Al ben je de rijkste en knapste vrouw van Nederland – als je alleenwoont, ben je toch een loser. Succes is: niet alleen zijn. Mensen verwachten ook dat je heel eenzaam bent, terwijl dat helemaal niet het privilege is van alleenwoners. Ook binnen een koppel kun je het gevoel hebben helemaal alleen te zijn. In het dorpje waar ik opgroeide waren de enige alleenwoners weduwen. Maar de samenleving verandert. Millennialang draaide alles rond gemeenschap. Vandaag zijn we welvarender dan ooit, en hebben we meer controle over ons eigen leven. Daarom gaan we op zoek naar een betere balans tussen gemeenschap en individu. Hierdoor ontstaan er nieuwe woonvormen. Gescheiden koppels blijven in hetzelfde huis leven voor de kinderen, homostellen wonen samen met de drager van hun kind. Twee op de tien alleenwoners heeft een LAT-relatie. Je kunt er ook voor kiezen om nooit met je partner samen te wonen. We zijn maatschappelijk aan het uitproberen wat allemaal mogelijk is.”

En wat als je zelf verliefd bent?

„Natuurlijk ben ik dat soms, maar ik denk dan niet meteen: ons leven wordt significant beter als we samenwonen. Ik wil er wel mee zoenen, maar neem hem liever niet mee naar het kerstfeest.”