Hongkong daagt Beijing uit

De demonstraties van de afgelopen dagen in Hongkong zijn op posters in de stad al de paraplu-‘revolutie’ genoemd, maar dat is overdreven. Het protest van tienduizenden studenten en andere ontevredenen in de Hongkongse straten is een duidelijke roep om meer democratie. Het is ook een onmiskenbaar signaal dat Hongkong zich zijn aparte positie in China niet zomaar laat afnemen. De betogers dagen Beijing daarmee welbewust uit. Maar een revolutie is het niet – in elk geval nog niet.

Wel moet het voor de politieke leiding in China een schrikbeeld zijn dat dit protest tot een revolutionaire beweging kan uitgroeien. De betogers hebben de paraplu als defensief en vreedzaam symbool, maar dat neemt niet weg dat Beijing in het protest een serieuze bedreiging kan zien voor de stabiliteit in Hongkong, nog altijd het belangrijkste financiële centrum van China. En als de onrust Hongkong echt in zijn greep krijgt, dan kan de opstandige stemming overwaaien naar andere delen van het land.

Veel zal afhangen van de manier waarop de autoriteiten, in Hongkong en vooral in Beijing, nu met deze situatie omgaan. Daarbij staan ze voor een moeilijke keuze. Als het protest nog veel langer aanhoudt, en de blokkade van belangrijke straten van het bestuurlijke en financiële hart van de stad voortduurt, kan dat als teken van zwakte gezien worden en zelfs tot gezichtsverlies leiden. Het zelfde risico lopen de autoriteiten wanneer ze concessies doen aan de demonstranten, wat bovendien elders in het land de roep om politieke hervormingen kan stimuleren.

Maar ook hardhandig ingrijpen tegen de demonstraties is gevaarlijk voor Beijing. Het politieoptreden van zondag, met traangas en wapenstok, heeft in Hongkong veel kwaad bloed gezet en averechts effect gehad: het maakte geen einde aan het protest, het bracht juist nieuwe demonstranten op de been.

De grote vraag is of de regering van president Xi Jinping in staat is om een oplossing te vinden zonder de situatie te laten escaleren. In 1989 koos het toenmalige bewind ervoor het studentenprotest voor meer democratie op het Tiananmen-plein in Beijing met veel geweld neer te slaan. Sindsdien is er veel veranderd in China, het ooit communistische land heeft zich economisch razendsnel ontwikkeld. Maar in politiek opzicht heeft de Communistische Partij de teugels amper laten vieren. In Hongkong haalt ze de teugels verder aan. Maar het is nog niet te laat voor een andere aanpak.

Om te voorkomen dat de situatie in Hongkong verder uit de hand loopt, heeft Beijing nu tact nodig. Helaas een eigenschap waarmee de Chinese leiding zich tot nu toe bepaald niet onderscheidde.