Deze revolutie gaat over alles

Wij demonstreren niet alleen voor vrijheid en democratie, zeggen de demonstranten. Dit protest gaat ook over toenemende corruptie, groeiend nationalisme, concurrentie op de arbeidsmarkt. Dit gaat over onze toekomst.

De blokkade van de hoofdstraat richting het financiële centrum van Hongkong. Foto Reuters

Een zee van zwarte T-shirts deint als water heen en weer door Central, het bestuurlijke en financiële hart van Hongkong. Vele tienduizenden – mogelijk zelfs meer dan honderdduizend – jongeren zitten, liggen of slenteren door het domein van de haute finance en het Hongkongse stadsbestuur.

Een zorgzamer en netter slag demonstranten dan de jonge Hongkongers, die demonstreren voor algemeen kiesrecht in autocratisch China, bestaat er waarschijnlijk niet. Om de 100 meter worden water en instant-noedels uitgedeeld, overal staan bakken met verkoelende doekjes en softdrinks klaar, er is thee en koffie; afval wordt meteen opgeruimd.

Aan straathekken en brugleuningen worden paraplu’s opgehangen, klaar voor gebruik als de politie, zoals zondagavond, opnieuw probeert de grootste demonstratie tegen de Communistische Partij van China sinds 1989 uit elkaar te drijven. „We hadden geen steen of fles gegooid. Het enige wat wij dit weekend deden, was onze stem verheffen tegen de autoriteiten in Beijing. En toch werden wij bestookt met traangas en pepperspray. Het enige waarmee wij ons konden beschermen waren onze paraplu’s, die we bij ons hadden omdat de zon zo fel scheen”, zegt William Cheung, een 23-jarige student aan de Chinese universiteit van Hongkong vanachter een gasmasker.

De paraplu is daarom – eerst op internet en gisteren ook op straat – verheven tot symbool van wat studente Emmy Mak-Ying (24) „de revolutie tegen de communisten in Beijing” noemt. Samen met haar vriendin Rosa Lam (23) legt zij uit dat jonge Hongkongers voor een hele duidelijke keuze staan: „Als wij nu onze mond niet opendoen, dan moeten we de rest van ons leven zwijgen als de communisten in China het hier helemaal voor het zeggen krijgen”, zegt Emmy met een brede lach.

Een catalogus aan klachten

„Dit is een revolutie die over alles gaat”, vult Rosa aan. Een catalogus aan klachten over het steeds nationalistischer onderwijs, de concurrentie van Chinese vastelanders op de arbeidsmarkt, de immer stijgende huren en de groeiende corruptie passeert de revue. „Het gaat niet alleen om democratie en onze vrijheid, hoewel dat wel de aanleiding is en datgene waar het nu in de kern omgaat”, benadrukt Emmy. Rosa: „Als wij nu niet opstaan en opeisen dat wij onze eigen leiders kunnen kiezen dan zitten we over 50 jaar helemaal onder de knoet, net als de vastelanders die hun mond niet open durven doen.”

Op de traangasgranaten van zondagavond na is demonstreren voor een mooie zaak als democratie ook onversneden fun geven zij direct toe, want „iedereen” is er. En ook zij zijn „echt en totaal” verrast door de opkomst. „Wij wisten wel dat er iets speelde, dat is al maanden het geval en dat kon je vorige week ook duidelijk merken toen scholieren en studenten klassen en colleges boycotten. Maar deze opkomst is totaal onverwacht.

Studentenorganisaties besloten vrijdagavond om de straat op te gaan om de vrijlating af te dwingen van een eerder vorige week aangehouden studentenleider, de 17-jarige Joshua Wong-Chifung. De opkomst was dermate groot dat de pro-democratische groepen, die zich verenigd hebben in ‘Occupy Central’, besloten een voor morgen geplande demonstratie voor algemeen kiesrecht te vervroegen. Morgen, op 1 oktober, wordt de verjaardag gevierd van de Volksrepubliek China en het plan was op die vrije dag Central „te bezetten”.

‘Bezet Central met Liefde en Vrede’, zoals de organisatie voluit heet, was volkomen overdonderd door de spontane acties van de studenten de voorbije dagen. „Eigenlijk heel goed, de jongeren nemen het van ons over”, zegt Albert Ho, de 62-jarige voorman van de Hongkongse Labourpartij. „Neem mij niet kwalijk dat ik ontroerd raak, deze manifestatie doet mij zo denken aan de Tiananmen-demonstraties van 25 jaar geleden. Ik geloof, ik hoop dat er een nieuwe generatie aan het opstaan is die het democratie-stokje overneemt”, zegt Ho als hij bij het vroegere gebouw van de Admiraliteit een onverstaanbaar toespraakje heeft gehouden.

Of de jonge massa werkelijk beseft met wie zij in de Chinese hoofdstad van doen heeft, moet betwijfeld worden. Weliswaar is de oproerpolitie teruggeroepen en heeft de Hongkongse leider en Beijing-loyalist Leung Chun-yin aangeboden in overleg te treden met de studenten om naar hun grieven te luisteren, de autoriteiten in Beijing zijn ‘Tiananmen’ ook niet vergeten. 25 jaar geleden groeiden studentenprotesten tegen sociale ongelijkheid en corruptie uit tot een massale opstand die met keiharde hand werd onderdrukt.

De Chinese staatsmedia maakten gisteren meteen duidelijk dat de Communistische Partij nooit zal toegeven aan de „illegale eisen” van studenten en pro-democratische groepen die het recht opeisen zelf het bestuur van Hongkong en de ‘chef executive’ (een soort burgemeester) te kiezen. De autoriteiten in Beijing willen blijven bepalen wie verkozen kan worden en sluiten bij voorbaat een groot aantal potentiële kandidaten uit omdat zij niet genoeg „van China houden”.

Slachtoffers als protesten doorgaan

„Dit is heel snel een prestigestrijd aan het worden tussen een grote groep zeer verontruste Hongkongers en partijleider Xi Jinping. Er kan geen twijfel over bestaan dat Xi de regie van wat nu is gebeurd en nog zal gebeuren in handen heeft. Ik denk ook dat het beter is als deze demonstraties in de komende dagen stoppen. Anders vallen er hier slachtoffers”, zegt Jimmy Lai, uitgever van de pro-democratische krant Apple Daily. Ook kerkleiders en voormannen van sociale organisaties deden oproepen om naar huis te gaan.

„Ik meen te weten dat het Chinese leger al in staat van paraatheid is gebracht voor het geval de Hongkongse politie dit niet aankan”. Lai (54) is een van de helden van de demonstranten en heeft na dagenlange speeches en interviews bijna zijn stem verloren. Gisteravond ontkende een legerwoordvoerder overigens het gerucht van een naderend ingrijpen door het leger. Van opgeven willen de studenten niet weten, in ieder geval niet tot hun eisen zijn ingewilligd. Of zij daarin gesteund worden door de Hongkongse middenklasse moet blijken. Bonden deden oproepen aan werknemers van bedrijven, onderwijzers en havenpersoneel om in staking te gaan. Scholen, universiteiten en winkelcentra in Hongkong-Central blijven ook vandaag dicht.