Podium kan wel jaartje zonder Marianne Vos

De Française Pauline Ferrand-Prevot wint goud bij de vrouwen.

Pauline Ferrand-Prevot Foto AFP

Een milde glimlach om de lippen, open ogen die haast vrolijk de wereld in keken. Drie jaar geleden in Kopenhagen, na alweer een tweede plaats bij het WK, trapte Marianne Vos nog een prullenbak aan gort en vonkte vuur uit haar ogen. Gewond roofdier. Maar een half uurtje na haar tiende plaats in Ponferrada leek zaterdag het leed van een verloren regenboogtrui al weer snel geleden. „Ik was er niet echt dichtbij”, sprak ze voor de bus van de Nederlandse ploeg met iets van zelfspot.

Acht keer op rij stond Vos (27) op het podium bij het WK op de weg, een unieke reeks: 1-2-2-2-2-2-1-1. De sprintnederlaag van Kopenhagen tegen de Italiaanse Giorgia Bronzini , haar vijfde tweede plaats op rij, bleek in 2011 de beste brandstof voor het olympisch goud en de wereldtitels die volgden. Kon ze nog wel verliezen? Op de baan en in het veld, op de weg of met de mountainbike: vrouwenwielrennen is Marianne Vos, tegen wil en dank naar Eddy Merckx ‘de kannibaal’ genoemd. „Iedereen kijkt naar Marianne Vos en Marianne Vos moet altijd maar op kop rijden”, zei bondscoach Johan Lammerts na de tiende plaats van zijn kopvrouw. Een nederlaag als bevrijding?

Waarschijnlijk voelde Vos zelf al langer dat ze niet in beste doen was. Nooit en te nimmer zou ze afstappen, maar begin deze maand kon ze echt niet verder in de Holland Ladies Tour. Na een weekendje rust in de Brabantse zon stapte ze weer op in de Belgium Tour. Opnieuw moest ze opgeven, om niet te diep te gaan voor het WK. Een week geleden in Ponferrada gelost in de ploegentijdrit, waarin ze ook nog eens haar gevallen steunpilaren Anna van der Breggen en Annemiek van Vleuten kwijtraakte? Vos buigt niet. Verlies als extra motivatie. „Eerzucht is de kern”, verklaarde ze in 2011 haar onstilbare honger naar succes.

Haar eerzucht heeft een keerzijde. Op het oog was Vos in 2012 ongenaakbaar bij de Spelen in Londen en het WK in Valkenburg. Alles goud wat er blonk? Later gaf ze toe op het randje van anorexia te hebben geleefd. Uitgemergeld van 57 naar 52 en zelfs 50 kilo. Om een jaar later weer in één weekeinde de Ronde van Vlaanderen te winnen en op de mountainbike in Nieuwkuijk. Haar rug kan de belasting niet langer aan. Gedwongen rust, en bij het WK in Florence ziet de buitenwereld weer ‘de onoverwinnelijke’.

Bij de fysieke inspanningen werpt Vos zich steeds nadrukkelijker op als voorvechtster van het vrouwenwielrennen, dat ten opzichte van de mannen in de kinderschoenen staat. Vooral dankzij haar bemoeienis reden de vrouwen in juli voor de finish van de (mannen) Tour de France over de Champs Élysées, voor een prijzengeld van 22.500 euro. Vos won, uiteraard. Volgens haar ploegleider Koos Moerenhout kunnen de beslommeringen buiten de koers haar prestaties schaden. Vos zelf, ook lid van de atletencommissie van de internationale wielerunie UCI, stelt dat haar activiteiten op en naast de fiets in balans zijn.

Zaterdag liegt de laatste beklimming van de Mirabor niet. Na een vroege valpartij en een tamme wedstrijd – op 12 kilometer voor het eind fietsten toeschouwers rustig naast de kopgroep om een foto te maken – komen de toppers naar voren. Als de Britse Lizzie Armitstead een aanval inzet, moet Vos bijten. „Mijn benen werden afgesneden.” Wel is ze weg met een groepje van vier, maar macht? „Ik voelde wel dat ik niet de snelste zou zijn in dat groepje als ik te vroeg zou aangaan.” De vier houden in, een grotere groep komt in de afdaling terug.

Heel vroeg zet Vos de eindsprint in, uit haar wiel schiet Pauline Ferrand-Prevot naar goud. Een vriendendienst voor de Française, de rest van het jaar haar ploeggenote bij Rabo-Liv? „Nee, dat was niet de bedoeling natuurlijk. Zij had gewoon meer power in de benen om door te trekken en ik niet meer. Het was op.”