De SP was toch vóór de Koerden?

In de achterban van de SP zitten veel Koerden. Hun partij is tegen Nederlandse luchtaanvallen op IS in Irak, maar zij zijn vóór. „Nederland moet helpen ingrijpen, als land dat vrijheid steunt.”

Een Koerdische peshmergastrijder fotografeerde met zijn smartphone naar eigen zeggen gedode IS-strijders in Irak. Alleen hulp aan de peshmerga’s is onvoldoende, vinden veel Koerden binnen de SP. Foto AFP

Eigenlijk is het heel simpel, zegt Younis Lutfula. Zijn familie woont in Iraaks Koerdistan, de IS-strijders zitten vlak in de buurt. „Als de Amerikanen die bommen niet hadden gegooid, dan waren ze nu misschien dood geweest. Of hadden ze als vluchteling aan de grens met Turkije gestaan.” Daarom steunt hij de Amerikaanse bombardementen, inclusief de Nederlandse bijdrage daaraan. „Ik wil geen langdurige oorlog. Maar soms moet er snel iets gebeuren.”

Lutfula zit in de Provinciale Staten van Utrecht. In 1995 vluchtte hij uit Irak naar Nederland, waar hij actief werd voor de SP. Hij deed dat uit volle overtuiging: Lutfula komt uit een rood nest en de SP is „de enige socialistische partij van Nederland”. Met Kamerlid Harry van Bommel reisde hij naar Turks en Iraaks Koerdistan.

Toch verschilt Lutfula nu van mening met zijn partij. De SP is tegenstander van de bombardementen op IS in Irak en Syrië en het bewapenen van Koerdische strijders. De partij zal geen steun geven aan de Nederlandse deelname aan de luchtaanvallen. „Een oorlog om terrorisme te bestrijden, dat werkt niet”, zei Van Bommel afgelopen zaterdag op een SP-partijraad in Amersfoort. „Dit is puur een voortzetting van de ‘war on terror’.” De SP gaat zich niet „aansluiten bij de gewelddadige Amerikaanse agenda”.

Lutfula denkt daar anders over – en hij is niet de enige. Als je met Koerdische SP’ers spreekt, of ze nou uit Irak komen of uit Turkije, je hoort telkens hetzelfde verhaal: er móet iets gebeuren tegen IS, en bommen en bewapening zijn daarbij onvermijdelijk. Zoals Murat Memis, een jong Turks-Koerdisch SP-raadslid uit Eindhoven, zegt: „Een politieke of diplomatieke oplossing is niet mogelijk. Dan is er maar één optie, en die is militair. En Nederland moet helpen ingrijpen, als land dat vrijheid steunt.”

SP’er Van Bommel is Koerdenfavoriet

Ook Hasan Inekci, SP-fractievoorzitter in Nieuwegein, steunt de bombardementen in Syrië en Irak. Dat zijn eigen partij fel tegen is, kan hem niets schelen.

Inekci, in het dagelijks leven werkzaam als buschauffeur, komt oorspronkelijk uit Turks Koerdistan. Achtentwintig jaar geleden kwam hij naar Nederland. Ook hij belandde bijna als vanzelfsprekend bij de SP („Als Koerd is de politiek je lot”). Maar toen de opmars van de IS deze zomer begon door te dringen, was Inekci „een beetje teleurgesteld” in zijn partij. „De SP was wel erg stil in die weken.”

De stellingname van de SP-Koerden is opmerkelijk. De SP is een gedisciplineerde partij: je hoort partijleden niet vaak afwijken van de partijlijn. Maar begrijpelijk is het ook: in de achterban van de SP zitten veel Koerden. Volgens Younis Lutfula, die zichzelf „een sleutelfiguur” in links Koerdisch Nederland noemt, zijn enkele honderden Koerden lid van de SP en stemt bijna driekwart van de ongeveer 75.000 Nederlandse Koerden op de partij. De meeste van hen hebben familie en vrienden dichtbij het slagveld.

De SP-sympathie onder Koerden is grotendeels te danken aan Harry van Bommel. Al anderhalf decennium zet hij zich als een van de weinige Haagse politici in voor de Koerdische zaak. Bij de viering van het Koerdische Nieuwjaar op 21 maart wordt Van Bommel jaarlijks door duizenden Koerden toegejuicht. Zijn faam reikt zelfs tot in het Midden-Oosten: in de Iraaks-Koerdische stad Rezgari is een plantsoen naar hem vernoemd (al heet dat ongelukkig genoeg het ‘Hary van Bomelplantsoen’).

Van Bommel zegt begrip te hebben voor het standpunt van de Koerdische SP’ers met familie in het oorlogsgebied. Maar de SP moet ook naar „het grotere plaatje” kijken. „We kunnen niet zeggen: we zijn bevriend met de Koerden, dus als de Koerden het goed hebben, zijn we tevreden.” Van Bommel benadrukt dat zijn partij wel luchtaanvallen ondersteunt „wanneer genocide dreigt”, zoals afgelopen zomer bij de yezidi’s in Irak.

Bij de Amerikaanse inval in Irak in 2003 liepen de meningen in de SP ook al uiteen. De SP was faliekant tegen, de meeste Koerden in de partij waren vóór – dit was hun kans om onder het juk van Saddam Hussein vandaan te komen. „Daar hebben we toen een goed gesprek over moeten voeren, ja”, zegt Van Bommel.

Wordt het serieus, is de SP toch tegen

Een prominente Koerdische SP’er destijds was Serdar Dosky. Inmiddels is hij terug in Irak, om de autonome Koerdische regio te helpen opbouwen. In het stadje Faida geeft hij leiding aan een groep vrijwillige peshmerga, Koerdische strijders. Ook Dosky wil graag militaire hulp van de Amerikanen en de Nederlanders, zo laat hij weten vanuit zijn basis. „Voor de Koerden telt dat Nederland meedoet.”

Dosky heeft nog goed contact met zijn voormalige partijgenoten. Laatst heeft hij uitgebreid gebeld met senator Tiny Kox en partijsecretaris Hans van Heijningen. SP’ers, zegt hij, „willen niets slechts voor de Koerden”. Maar in de strijd tegen IS is écht meer nodig dan de vesten en helmen die Nederland aanvankelijk wilde sturen. „Dat was een beetje lachwekkend voor ons. De SP was vóór. En nu er echt wordt ingegrepen, zijn ze tegen.”

De Koerdische SP’ers benadrukken allemaal dat ze „als individu” van mening verschillen met de partij. Maar helemaal gerust is de SP-top er niet op, zo blijkt tijdens de partijraad van afgelopen zaterdag. Als lokale afdelingen een avond organiseren over Syrië en Irak, zegt Van Bommel, dan moet dat wel „in goed overleg”. „Voor je het weet eindig je de avond met een handtekeningenactie voor wapenleveranties aan een of andere groep.”