Vitaminevariant breekt schild pancreastumor

Een synthetisch derivaat van vitamine D breekt een laagje cellen af dat als een ondoordringbare hoes om alvleeskliertumoren heen ligt. De hoes beschermt het gezwel tegen chemotherapie en aanvallen van het afweersysteem. Dat ontdekten onderzoekers van het Californische Salk Institute. Na succesvolle proeven bij muizen testen zij de stof nu bij patiënten met alvleesklierkanker (Cell, 25 september).

Alvleesklierkanker wordt in ons land jaarlijks bij ongeveer 2.000 mensen gediagnosticeerd en is zeer moeilijk te genezen. Een belangrijke factor hierbij is dat de tumor tamelijk ongevoelig is voor chemotherapie. De tumor scheidt allerlei stoffen af waardoor het omringende weefsel ontstoken raakt. De cellen ervan kruipen daardoor dicht tegen elkaar aan en vormen een stevige hoes om de tumor, ondoordringbaar voor medicijnen en afweercellen.

Op zoek naar zwakke plekken in deze barrière concentreerden de onderzoekers zich op de zogeheten stercellen. Deze cellen leiden in gezonde alvleesklieren een nogal ingeslapen bestaan. Door kankercellen worden ze echter geactiveerd en bevorderen ze de groei en uitzaaiing ervan, doordat ze allerlei groei- en ontstekingsfactoren gaan produceren. Een cruciaal verschil tussen slapende en geactiveerde stercellen is dat de laatste grote aantallen receptoren voor vitamine D bevatten. Dat is interessant omdat mensen met vitamine D gebrek een verhoogde kans hebben op deze kanker, waardoor de vitamine mogelijk een rol bij de behandeling kan spelen.

Toediening van extra vitamine D haalde bij patiënten echter niets uit. Stercellen bleken de stof snel weer af te breken. Een chemische variant van vitamine D bleek echter aan de receptor te kunnen binden, zonder te worden afgebroken.