Supersnel zonder zweetplekken

Een typisch vervoersmiddel voor ouderen is het allang niet meer. Een groeiend aantal mensen heeft auto of bus verruild voor een e-bike. En wordt gul beloond door de werkgever.

Illustratie Anne Caesar

Fietsenzaak Egbert Egberts in Borger. Links in de winkel staan de fietsen zoals we ze kennen, die vooruitgaan als je trapt. Rechts de nieuwe e-bikes, die soms zonder te trappen net zo hard gaan als auto’s in de stad en ondertussen je smartphone opladen. Links een paar mensen. Rechts veel meer. Een vrouw van begin twintig, heeft net haar eerste baan. Een scholier met haar ouders. Een paar dertigers.

Op de elektrische fiets naar kantoor of school is heel gewoon in Borger. Want in Borger, zegt fietsenmaker Egbert Egberts, „zit je middenin de Bermudadriehoek. Twintig kilometer van Assen, twintig van Emmen en twintig van Stadskanaal.” Die afstand op de gewone fiets trappen betekent op-en-neer al snel drie uur reistijd en zweetvlekken in je kleren. Daarom gaan de meeste mensen maar met de auto of met de bus. De nieuwe elektrische fietsen zijn een aanlokkelijk alternatief, want die zien er cool uit, zijn beter voor de lijn en ze besparen geld voor benzine en buskaartjes.

Borger loopt voor op wat heel Nederland te wachten staat. Steeds meer mensen, ook in de stad, gaan op de e-bike naar hun werk, blijkt uit onderzoeken van de Rabobank en van de fietsbrancheorganisatie. Werkgevers komen met e-bikeregelingen, kinderen gaan erop naar school. De elektrische fiets is niet langer de fiets van senioren. De verkoop aan jongere doelgroepen stijgt sneller dan die aan vijftigplussers.

Geen stoffige bussen meer

De eerste dag dat Rajin Mochadan (13) met haar Gazelle Miss Grace het schoolplein opreed, was ze wel een beetje nerveus dat haar klasgenoten zouden zeggen dat ze „een oma” was. „Maar ze waren juist jaloers. Ik haal iedereen in.” Ze laat trots haar fiets zien. Glanzend wit. Klassiek. De accu onder de bagagedrager valt niet op.

„Toen we naar de winkel gingen dacht ik dat het een lelijke zou worden, maar er zaten heel leuke tussen”, zegt haar vriendin Loek Veerman, ook 13 en e-biker.

Vijf dagen per week fietsen Rajin en Loek met nog twee vriendinnen van huis in Borger naar school in Emmen. 23 kilometer heen, 23 kilometer terug. Zonder accu wel erg ver, vonden hun ouders. De fiets kostte zo’n 1.700 euro, maar scheelt ieder jaar een buskaart van ruim 1.500 euro. En in plaats van zitten in stoffige bussen zijn ze twee uur per dag aan het fietsen in de frisse lucht.

Zo ontlast je ook nog eens het wegennet en openbaar vervoer, dacht de regio Groningen-Assen. Komende maand begint daar een proef waarin 240 scholieren de e-bike een tijdje kunnen uitproberen op kosten van de regio.

Veel bedrijven introduceren nu regelingen voor e-bikes. Zo kunnen werknemers van het Martini Ziekenhuis in Groningen die verder dan zeven kilometer van het werk wonen, tot 1.500 euro van hun loon aftrekken voor de aanschaf van een e-bike en betalen zo minder belasting. Tachtig werknemers van het ziekenhuis komen inmiddels op de e-bike, zegt directeur Hans Feenstra. „Hoe meer mensen de auto laten staan, hoe beter het ziekenhuis bereikbaar blijft tijdens verbouwingen aan de ring om de stad. Meer vrije parkeerplekken, minder files. En het is nog duurzaam ook.”

Daarbovenop krijgen e-bikende forenzen nog eens 250 euro als hun werkgever is aangesloten bij het project Ga Slimmer Reizen & Werken van Groningen-Assen. Vierhonderd mensen maakten al gebruik van de subsidie.

Zonder subsidie

Maar niet alleen de noorderlingen profiteren. Door het hele land strooien werkgevers en overheden met e-biketoelages. Enschedese buschauffeurs van vervoersbedrijf Connexxion krijgen vijf euro voor iedere dag dat ze per e-bike naar het werk komen. Wie een collega-chauffeur overhaalt om op dezelfde manier te forenzen krijgt een euro extra. Medewerkers van de Erasmus Universiteit Rotterdam krijgen tot 550 euro van het aankoopbedrag terug, die van SNS Reaal innen zeven euro per dag. Dan een paar gemeentes. Sittard-Geleen geeft kortingsvouchers tot 400 euro weg aan mensen met een baan. En de regio Arnhem-Nijmegen gaf 650 werkenden 30 procent korting op een elektrische fiets.

Maar het kan ook zonder subsidie. Maas-Jan van Twillert (55) kocht zelf een e-bike voor zijn werk als elektricien. Een high speed e-bike, eentje van de nieuwe generatie. Stopt de gewone e-bike met trapondersteuning bij 25 kilometer per uur, deze gaat door tot 45 per uur. Zo is Van Twillert vanuit Bunschoten op tijd bij zijn klanten in Amersfoort, Baarn, Nijkerk en Soest. Hij is soms zelfs sneller dan met zijn busje. „De klanten moesten er wel aan wennen dat ik niet met de bus kwam voorrijden, maar met een fiets”, zegt Van Twillert. Nu weten zijn klanten dat een professionele elektricien aan een universeelmetertje in zijn zak vaak genoeg heeft. „Ik fietste tien kilometer per jaar, nu 35 per dag. Dankzij die fiets ben ik weer gaan bewegen. Daar heeft ook mijn buikje profijt van.”

Voor het geld, ruim 4.000 euro, had Van Twillert een nieuwe Vespa kunnen kopen, of ruim twee doornsnee e-bikes. „Maar dat geeft niet zo’n kick als deze. En op een seniorenmodel ga ik niet rijden.”

Precies voor mensen met die wensen opent zich nu een nieuwe markt: die van de echt hippe e-bike. Looks van een mountainbike. Snelheid van een Tour de Francerenner. Air van sportiviteit en duurzaamheid, ondanks de zware elektromotor die in het frame zit verstopt. Doelgroep: trendy mensen die wat te besteden hebben – algauw 3.000 euro. Ondanks dat er volgens brancheorganisatie Bovag nog maar „enkele honderden” van zijn verkocht in Nederland, is de high speed e-bike er om te blijven. Er zijn al speciaalzaken op hippe plekken, zoals in het Westerpark in Amsterdam, naast de studio’s van De Wereld Draait Door. En er komen steeds meer merken bij. Grace, het merk waar Van Twillert op rijdt, is nieuw in Nederland en wordt half oktober gepresenteerd op fietsbeurs BikeMotion in Utrecht. Traditionele fietsmerken als Cannondale, Trek en Cube komen daar ook met elektronische varianten van hun mountainbikes. Iedereen doet mee.

Fietssnelwegen

Maar passen de snelle e-bikes wel in het verkeer? Tot 2017 is de regel: fietspad, maar niet harder dan 25 per uur. Voor die snelheid koopt niemand een high speed e-bike. Alternatief is om de e-bike te registeren als bromfiets. Dan mag hij op de rijbaan, maar is een brommerhelm verplicht. Ook dat is weer gevaarlijk, want automobilisten verwachten niet dat een fiets in de achteruitkijkspiegel met 45 per uur komt aanracen. „In de huidige verkeerswetgeving is geen plek voor dit voertuig”, zegt Kees Bakker van de Fietsersbond. „Wij weten ook niet wat de regel moet zijn.”

Wel zijn er een paar veilige plekken voor e-bikes: fietssnelwegen. De Electric Freeway bijvoorbeeld, nu een jaar open tussen Almere en Amsterdam. Breder dan een gewoon fietspad en met glad wegdek. Andere fietssnelwegen liggen tussen Den Haag en Leiden, en tussen Apeldoorn en Deventer. Het plan is dat er meer fietssnelwegen komen, maar veel routes blijven steken in de planfase, berichtte Trouw onlangs.

Die fase is de e-bike al lang gepasseerd. Elektricien Van Twillert zet zich op zijn „beest”. „Eigenlijk ben je met zo’n fiets veel te snel. Als je plat gaat, lig je open hè. Maar ja, ik let wel op.” Dan draait hij het gas open en stuift hij weg.