Stad voor rebelse romantici Het echte 010

De tweede stad van Nederland heeft niet alleen een nieuwe markthal, maar ook een heleboel nieuwe aandacht. Terecht? De Britse journaliste Anna Holligan van de BBC vindt van wel.

Een blik op de Nieuwe Maas in Rotterdam. Links het Noordereiland met de rode Willemsbrug, daarboven de Erasmusbrug. Rechts onderin de Markthal. Foto Marco van Middelkoop / Hollandse Hoogte

Sommige Nederlandse vrienden slaakten kreten van verbazing en ontzetting toen The New York Times en de Rough Guide Rotterdam aanwezen als een van de mustsee-bestemmingen van 2014. Hoe konden die gerespecteerde media Rotterdam hoger op de ranglijst zetten dan bewonderde steden als Leiden of Amsterdam? Er waren zelfs cynische bloggers die opperden dat het een pr-stunt was: om likes en shares te genereren. Maar wie Rotterdam links laat liggen, mist een van de levendigste, cultureel meest diverse steden van de lage landen, een metropool die zichzelf doorlopend vernieuwt.

Ik ben als buitenlandcorrespondent voor de BBC gestationeerd in Den Haag, stad van orde en conventie, en vind het chaotische Rotterdam een openbaring. Misschien ook doordat het zo vertrouwd aandoet: ik kom uit Hackney in Oost-Londen, vanouds het terrein van gewelddadige bendes.

Tegenwoordig beleeft Hackney een nieuwe bloei – net als Rotterdam. In voorheen verlaten ruimten schieten ontwerpstudio’s uit de grond, jonge bebrilde yuppen met baarden en fietsen bevolken de pop-up stores.

Rotterdam heeft een soort shabby chic dat ook aan de Berlijnse wijk Kreuzberg doet denken. Dezelfde cafés met graffiti, verlaten industriële gebouwen waar kunstenaars wonen en werken, dezelfde onvoorspelbare, dynamische sfeer. De parken zijn misschien niet zo wereldberoemd als het Vondelpark, maar er is ’s zomers altijd plek om te zitten en je kunt er fietsen zonder hordes toeristen te hoeven ontwijken. Je stuit telkens weer op iets onverwachts of ongewoons.

Tien architecten tegelijk

The New York Times merkt op: „De wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog heeft het gezicht van een van de grootste havens van Europa ingrijpend veranderd en de opvallende, hoekige architectuur geeft vorm aan de modernste skyline van het land.”

Soms lijkt het wel alsof tien architecten tegelijk een bouwvergunning hebben gekregen en meteen zijn begonnen, zonder oog voor continuïteit. Maar het is juist de charme van de stad dat zulke onconventionele gebouwen naast elkaar kunnen bestaan; een mooie metafoor voor de culturele samenstelling van de tweede stad van Nederland.

Aan de winkels en restaurants is te zien dat Rotterdam een relatief grote Antilliaanse, Surinaamse en Marokkaanse bevolking heeft. Een weelde aan diversiteit die ik in geen enkele andere Nederlandse stad heb aangetroffen. De stad probeert niet de concurrentie aan te gaan met de allure van Amsterdam of toeristen weg te lokken van de mooie geplaveide straten van Leiden. Het lijkt de Rotterdammers weinig te kunnen schelen dat Haarlem alle aandacht van de historici trekt. Het is een stad zonder pretenties, zonder druk zich aan te passen.

Door Rotterdam boven de meer voorspelbare favorieten te verkiezen, breken The New York Times en de Rough Guide met de gangbare toeristische conventies.

Zonnestralen

Natuurlijk heeft Rotterdam ook traditionele attracties en musea. Maar de grootste toeristentrekkers van Rotterdam zijn buiten te vinden. Wie over de spectaculaire Erasmusbrug rijdt, ziet de zonnestralen tussen de asymmetrische gebouwen door vallen en raakt onder de indruk van de omvang en de originaliteit van wat waarschijnlijk de opvallendste bezienswaardigheid van Rotterdam is. En de ontwikkelingen staan niet stil. Kijk naar het enorme nieuwe gebouw van Rem Koolhaas aan de overkant: De Rotterdam. Of naar de nieuwe Markthal, de kathedraalachtige overdekte markt/appartementengebouw/kunstwerk.

Een stad die niet pronkt

Op het gebied van de architectuur bestaat er niet veel onconventionelers dan de Kubuswoningen van Piet Blom. Zulke constructies zou je op een architectuurtentoonstelling verwachten, maar in Rotterdam zijn het gewone woonhuizen die haast terloops langs de straat balanceren. Er zijn er een paar door een budgethotelketen aangekocht; die bieden de prijsbewuste reiziger de kans om een nacht door te brengen in de huizen die kenmerkend zijn voor een stad die niet pronkt met alles wat ze te bieden heeft, maar de bezoeker zelf laat bepalen wat aandacht verdient.

Eén attractie torent boven alle andere uit: de Euromast. Het hoogste gebouw van Nederland dat publiek toegankelijk is. Bij ons laatste bezoek hebben mijn vriend (nu echtgenoot) en ik urenlang over de glinsterende stad staan uitkijken. Als je vanaf die hoogte naar Rotterdam kijkt, krijg je een nieuw perspectief op de wereld en jouw plaats daarin.

Met zijn ruige reputatie en zijn onconventionele karakter spreekt Rotterdam de rebelse romanticus aan. Een van de dankbaarste toeristische ervaringen is het afdwalen van platgetreden paden. Dat verklaart misschien waarom The New York Times en de Rough Guide Rotterdam tot hun Nederlandse stad van 2014 hebben verkozen. Maar u hoeft me niet op mijn woord te geloven. Ga er zelf heen en (her)ontdek alles wat Rotterdam zo bijzonder maakt.