Seksisme, powerfeminisme en gestifte lippen in de krant

Daar was de booty van Jennifer Lopez, afgelopen donderdag pontificaal op de voorpagina van nrc.next: twee stevige billen in een zwart broekje.

Dat verhaal (Is dit het nieuwe feminisme?, 25 september) kwam een dag na de bijlage Carrière met op de voorpagina een lachende jonge vrouw onder de kop Zij is 24 en stuurt 8 mannen aan. Een stuk over „de topvrouwen van de toekomst”, van wie er op de foto’s drie juichend, lachend of springend stonden afgebeeld, pumps in de hand. Gevoel: Yes!

Het kereltje van Capgemini, in de personeelsadvertentie ernaast, stond er wat bedremmeld bij.

Enkele lezers stoorden zich aan stereotiepe of in hun ogen seksistische beelden of beschrijvingen van vrouwen in de krant. Aan die in your face foto van die billen, maar ook aan de foto van een andere topvrouw, minister van Defensie Jeanine Hennis-Plasschaert, die een week eerder prijkte op de voorpagina van NRC Handelsblad, ogen opengesperd, haar lippen stiftend voor de spiegel. Terecht?

Nou ja, dat stuk met Lopez, zegt chef next Hans Nijenhuis, gíng nou juist over het ‘powerfeminisme’ van (Amerikaanse) beroemdheden die, ver voorbij de politieke correctheid van de jaren tachtig, hun lijf en leden in de strijd werpen voor empowerment van vrouwen. Dus de foto was functioneel, vindt hij. Ja, zoals ze ooit naakt in de film verdedigden.

En die foto van Hennis? Het idee was, zegt de fotoredactie: laten zien hoe bewindslieden zich voorbereiden op Prinsjesdag, en het wás een mooie foto. In een reeks: we zagen verderop ook Ronald Plasterk (m) die zijn stropdas rechttrekt voor de spiegel. Een paar jaar terug plaatste de krant al eens een foto van premier Rutte die voor een ruit nog snel een hand door zijn coupe haalt.

Volgens recent onderzoek van de Stichting Burger (Gelijkheid in kranten? augustus 2014), dat foto’s bekeek uit zeven Nederlandse kranten (waaronder NRC Handelsblad) staan vrouwen veel minder vaak op krantenfoto’s dan mannen (35 tegenover 65 procent), maar wel weer veel vaker geposeerd en lachend (62 tegenover 38 procent). Kleine kanttekening: in de cijfers van dat onderzoek zijn ook foto’s in advertenties meegenomen.

Het beeld in deze krant is gemengd. Ja, er staan meer, soms véél meer mannen dan vrouwen op foto’s in de krant, leert een weekje tellen – in de jongste zaterdagkrant ongeveer drie keer zoveel.

En lachend? Op sommige dagen telde ik meer lachende of uitbundige mannen dan vrouwen op foto’s – dat hangt er ook van af of er een sportkatern bij de krant is of een filmbijlage. Wel lijkt het erop dat op de pasfoto’s op de Opiniepagina – die mensen zelf insturen – de (weinige) vrouwen guller lachen (om hun eigen of andermans opinies?) dan de mannen.

Bij die ergernissen van lezers gaat het met name om geposeerde portretfoto’s die de krant laat maken om een artikel te illustreren. Dán is de vraag terecht: zou de krant ook ‘topmannen’ vragen hun brogues uit te doen en een levensbevestigend gat in de lucht te springen?

De fotoredactie let wel op stigmatisering; een glamourfoto van sportvrouw Nadine Broersen in bikini (You Tarzan, me zevenkamp, 9 augustus) stuitte nu juist op verzet van fotoredacteuren. De foto haalde de krant niettemin wel, want paste bij de ironische opzet en toon van deze fotoserie in het sportkatern, waarin ook mannen in gestileerde poses figureren.

Dan de tekst in de krant. Een lezer klaagde over een buitenlandbericht over twee meisjes in India die opgehangen aan een boom waren aangetroffen. Daarin stond: „Uit eerder onderzoek bleek dat slechts een van de meisjes was verkracht.”

‘Slechts’ één? Vindt de NRC dat niet genoeg soms?

Bedoeld was uiteraard: in tegenstelling tot wat eerder werd gedacht, namelijk dat beiden waren verkracht. De bureauredactie erkent dat deze formulering ongelukkig was. Inderdaad.

Enkele eindredacteuren van de krant – om niet te zeggen eindredactrices – zeggen gespitst te zijn op seksistisch taalgebruik. Onder hun hand duiken „pronte meiden” in kopij pas weer op als „jonge meiden” en verdwijnen verkleinwoordjes of gestifte lippen die er niet toe doen. Dat vind ik ook terecht. En is een vrouw in portretterende stukken altijd moeder, maar een man niet altijd vader? Een vuistregel is: zou de krant iets vergelijkbaars ook schrijven over mannen?

Maar je kunt er ook in doorschieten.

Een lezer protesteerde tegen de typering van Mariëtte Hamer in een portret bij haar overstap naar de SER. Zij was, aldus de krant, „weinig sprankelend” en sprak met „een lijzige dictie”. En, vraagt de lezer, waarom was Hamer geen „kundige”, „succesvolle” of „effectieve” onderhandelaar, maar een „handige”?

Dat laatste vind ik een goed punt, ook al omdat die ‘handigheid’ terugkeerde in de kop (Hamer naar de SER: geen prestige, wel handigheid, 28 augustus). Maar in het stuk zelf wordt Hamer ook „een slimme strateeg” en wel degelijk een „kundig” onderhandelaar genoemd.

Trouwens, D66-leider Pechtold werd onlangs neergezet als een man die volgens „velen in Den Haag obsessief bezig is met beeldvorming” (Pechtold, de eindeloze mars langs de zijlijn, 13 september). Het zal je maar gezegd worden. De auteurs haalden op basis van getuigen een anekdote aan: hij zou bezwaar hebben gemaakt dat de fractievoorzitters niet in beeld kwamen bij de aankomst van MH-17 slachtoffers in Eindhoven. De anekdote werd voorgelegd aan Pechtold, maar hij had geen behoefte on the record te reageren. Na publicatie deed hij het verhaal op Twitter af als onzin.

Ook schreef de krant dat Rutte tijdens de Algemene Beschouwingen soms neigde „naar hooghartigheid”. Minister Timmermans werd getypeerd als „ijdel, opvliegend en emotioneel”. Henk Kamp heette in een profiel „ijzerenheinig”.

Ik wil maar zeggen, ook mannen hebben het soms moeilijk in de krant.

Dat neemt niet weg dat het punt terecht is: de krant moet waken voor seksistische lading van tekst en beeld.

En laat een topman ook eens lekker gek doen – met zijn schoenen uit.

Reacties:ombudsman@nrc.nl