Rijken doneren niet zo veel...

Miljonairs doneren veel meer aan goede doelen dan gemiddeld huishoudens. Is dat wel zo? Jos van Hezewijk rekent even door.

Tijdens de presentatie van de Quote 500 Foto ANP

Miljonairs doneren veel meer aan goede doelen dan een gemiddeld huishouden. Miljonairs geven 11.089 euro per jaar, terwijl een gemiddeld huishouden blijft steken op ruim tweehonderd euro.

Tenminste, dat blijkt uit een recent onderzoeksrapport naar filantropie onder vermogende Nederlanders, dat werd verricht door Maastricht University in opdracht van MeesPierson ABN AMRO. Maar op dit onderzoek valt een en ander af te dingen. Sterker, gerekend in percentages van hun vermogen geven miljonairs zelfs veel minder dan een gemiddeld huishouden. Hoe zit dat?

Ten eerste zijn de responderende vermogende relaties van ABN AMRO Mees Pierson, met een gemiddeld hoog vermogen van 4,7 miljoen euro, zeker niet representatief voor de Nederlandse miljonairs. Het gemiddelde miljonairshuishouden had in 2011 een vermogen van 3 miljoen euro (zonder hypotheekschuld), zo meldt het CBS.

Het onderzoek Geven in Nederland 2011 van de VU Amsterdam/FSW/Philanthropic Studies, gehouden onder een algemener bestand van miljonairs van Elite Research, komt op een gemiddelde gift van 2.763 euro. Dat is nog een interessant bedrag voor goede doelen, maar het is wel beduidend minder dan de eerder genoemde 11.089 euro.

Ten tweede zullen waarschijnlijk vooral de gulle gevers op het onderzoek reageren, wat een sterk opwaarts effect heeft op de gemiddelde gift.

Ten derde kunnen rijken vaker gebruik maken van de giftenaftrek, waardoor ook andere huishoudens voor ongeveer de helft meebetalen aan de schenkingen van rijken. Bij de vermogenden komen namelijk grote uitschieters in giften voor; de 20 procent grootste giften beslaan 87 procent van het totaalbedrag. Het drempelbedrag wordt daardoor ruimschoots gehaald.

Daarbij komen de grootste giften vooral van nieuwe, rijke ondernemers. Is hun gift bedoeld voor een goed doel of dient zij vooral de eigen pr, die sowieso als kostenpost bij de belasting kan worden opgevoerd.

Voorts zijn rijke filantropen vaak oud, kerkelijk, man en hoog opgeleid, categorieën die vaak al veel geven dan andere mensen, ook als ze niet rijk zijn.

En ten slotte werken vermogenden vaker met eigen filantropische vermogensfondsen, die weinig transparant zijn over de giften, waardoor het lastig wordt om precies uit te zoeken hoe het zit. Kortom: de rijken geven aan goede doelen, maar minder dan wordt gedacht en gesteld in genoemde onderzoeken.

Sterker, zetten we de giften af tegen inkomens en vermogens, dan gaat het beeld zelfs een beetje kantelen. Ik ga uit van de cijfers van Geven in Nederland 2013 van de VU, omdat die gedetailleerder en beter bruikbaar zijn, en op relevante punten nauwelijks verschillen van de andere onderzoeken.

Het uitgangspunt is dat vermogenden gemiddeld (11.089 euro) 52 maal zo veel geven als het gemiddelde huishouden (ruim 200 euro). Maar omdat we al zagen dat er grote uitschieters zijn, is het beter om met de mediaan te rekenen. Dat brengt de verhouding tussen rijke (850 euro aan giften) en gewone huishouden (45 euro) al terug naar 19 maal.

Zet men de gemiddelde schenking af tegen het jaarinkomen van de miljonair (1,88 procent) en huishouden (0,94 procent), dan komt de opbrengst op nog maar twee keer zo veel. Neemt men ook hier de bedragen van de mediaan, dan dalen de percentages naar 0,31 en 0,21 procent, ofwel de rijken geven slechts 1,5 maal zoveel.

Miljonairs hebben echter goede fiscale redenen om hun jaarinkomen sterk te drukken. In de onderzoeken wordt dan ook geconstateerd dat de relatie tussen de hoogten van de giften en de vermogens sterker is.

Die vermogens zullen bij rijken overigens vaak in bedrijven zitten. Maar zelfs dan worden de rollen omgedraaid. Gemiddeld komt het huishouden dan uit op een gift van 0,36 procent van het vermogen en de vermogende op slechts 0,28 procent.

Het is weer relevanter om de mediaan te berekenen. Het doorsnee huishouden schenkt dan jaarlijks ruim 0,08 procent van zijn vermogen, maar de miljonair blijft hangen op bijna de helft, namelijk een kleine 0,05 procent. Maar nogmaals: om bovengenoemde (fiscale en wegings-) redenen zal het relatief waarschijnlijk nog veel minder zijn.