Niet wanorde, maar bewegingsvrijheid stijgt

Er is een continue neergang in de wereld, stelt Robbert Dijkgraaf in zijn boeiende column (Wetenschap, 20 sept.). De 7 miljard mobiele abonnementen zijn slechts een discrete sprong omhoog in de zaagtandgrafiek die omlaag helt.

Is het niet andersom? Is er niet eerder een continue opgang: voortdurend minder geweld, minder honger, meer welvaart, democratie, beschaving. Met betreurenswaardige pieken omlaag, voor alles wat mis gaat?

Dijkgraaf haalt de tweede hoofdwet van de thermodynamica erbij, die zou suggereren dat de wanorde in de wereld alleen maar kan toenemen. Want, zegt die wet, alle systemen neigen naar chaos. In zijn Diesrede van 2005 stelde Frans Saris, toen decaan van de Faculteit Wis- en Natuurkunde Leiden, nu emeritus, dat de formulering van die wet bijstelling behoeft. Systemen neigen namelijk niet naar chaos, maar naar maximale bewegingsvrijheid. Als romanschrijvers dit wisten, zei Saris, zouden niet zoveel romans slecht aflopen. Ik denk dat het voor iedereen belangrijk is te weten dat de pijl van de tijd – in Saris’ woorden – in de richting wijst van toenemende bewegingsvrijheid. Voeg daarbij de welvaart, de beschaving, en zeker ook die enorme sprong in communicatie dankzij mobieltjes, en je krijgt een veel zonniger toekomstbeeld.