Bedenk een naam voor ’n exoplaneet

Elk jaar ontdekken sterrenkundigen honderden nieuwe exoplaneten. Iedereen kan helpen ze een mooie naam te geven.

De mensheid is nog niet in staat om de ruimte te koloniseren, maar namen geven aan hemellichamen brengt ze toch een stukje dichterbij. De planeten van ons zonnestelsel zijn genoemd naar Romeinse goden; kraters op de planeet Mercurius hebben namen van artiesten, zoals Beethoven en Warhol. Kometen als Halley of Hale-Bopp dragen de naam van hun ontdekker. Sommige sterren hebben gewone namen, zoals Betelgeuze of de Poolster.

In de afgelopen twintig jaar zij meer dan 1.400 exoplaneten (planeten rond andere sterren dan de zon) ontdekt. Die hebben geen mooie namen. Een exoplaneet wordt simpel vernoemd naar de ster waar hij omheen draait, met als achtervoegsel een letter van het alfabet. Dit leidt tot saaie codenamen als HD38529c en MOA-2008-BLG-310Lb.

De Internationale Astronomische Unie (IAU) hield het geven van echte namen aan exoplaneten jarenlang tegen. Verre werelden die Cybertron en Alderaan heten bestaan daarom alleen in sciencefiction.

Maar sommige sterrenkundigen hebben zich al niet meer aan die regel gehouden. De planeet Gliese 581 g bijvoorbeeld werd door ontdekker Steven Vogt ‘Zarmina’s wereld’ gedoopt; zo heet zijn vrouw. En sterrenkundige Wladimir Lyra vernoemde al tientallen exoplaneten naar personages uit de mythes van de sterrenbeelden waar ze in staan. Zo kreeg 51 Pegasi b de naam Bellerophon, de Griekse held die het vliegende paard Pegasus temde.

De IAU is nu ook van gedachten veranderd. Iedereen mag voorstellen doen voor een mooie exoplaneetnaam. Namen van mensen uit de politiek, generaals en huisdieren zijn verboden. Een panel beslist straks over welke naam officieel wordt. Geoffrey Marcy, professor aan de universiteit van Berkeley in de VS en ontdekker van honderden exoplaneten, is één van de leden van het panel. Marcy wil graag dat straks elke cultuur op aarde terugkomt in de namen van planeten, „zodat iedereen ter wereld op de sterrenhemel kan wijzen en zich een onderdeel van de kosmos voelt.”