Anish Giri in toptien

Hoe kwam het dat Anish Giri in het Europese clubkampioenschap in Bilbao voor Socar speelde, het team van het staatsoliebedrijf van Azerbeidzjan? Sterke clubs zoeken sterke spelers, maar door een foto van dat team toen het Europees kampioen was geworden, begreep ik dat er nog een meer concrete reden was.

Op die foto stond een wat oudere, besnorde en kaarsrechte man. Het was Vladimir Toekmakov, de Oekraïense captain van Socar. Stram als een vitale oud-militair, wat hij inderdaad is. In het sovjetleger bracht Toekmakov het tot de rang van majoor, al bestond zijn taak vrijwel geheel uit het hooghouden van de eer van het leger op het schaakbord.

Als speler hoorde hij bij de besten van de wereld en later leidde hij als coach het Oekraïense team dat in 2004 en 2010 de olympiades won. Daarna was hij coach van het nationale team van Azerbeidzjan en nu is hij dat van het team van het oliebedrijf. Hij is ook de trainer van Giri, en op de laatste olympiade was hij captain van Nederland.

Zoals vroeger soms twee landen verbonden waren in een personele unie onder één monarch, zoals Oostenrijk en Hongarije, zo zijn nu het Nederlandse en het Azerbeidzjaanse schaak verbonden door Toekmakov.

Na de clubwedstrijden in Bilbao staat Giri op de live ratinglijst op de zevende plaats, tussen Anand, nummer zes, en Sergei Karjakin, nummer acht. Hoog gezelschap, want die twee zouden in november in Sotsji om het wereldkampioenschap spelen als wereldkampioen Magnus Carlsen zich zou terugtrekken, iets waarvoor een tijdje gevreesd werd.

Het was een waar schaakfeest in Bilbao, want behalve dat clubkampioenschap was er ook een dubbelrondige vierkamp met Anand, Aronian, Ponomariov en Vallejo Pons, die door Anand werd gewonnen. Al met al was bijna de volledige toptien in Bilbao bijeen; alleen Carlsen ontbrak.

Roeslan Ponomariov - Francisco Vallejo Pons, Grand Slam Masters Bilbao 2014

1. e4 c5 2. Pf3 d6 3. d4 cxd4 4. Pxd4 Pf6 5. Pc3 a6 6. h3 Dit kleine zetje van Bobby Fischer lijkt ongevaarlijk voor zwart, maar is het niet. 6...e6 7. g4 Le7 8. Lg2 Pfd7 9. Pce2 Beginners wordt geleerd om in de opening niet twee keer met hetzelfde stuk te spelen, maar topspelers mogen het wel. 9...Pc6 10. c3 h5 11. gxh5 Txh5 Door deze argeloze zet komt zwart in groot nadeel. 12. Pxc6 bxc6 13. Pd4 Doordat een wit paard op e2 in deze openingsvariant bijna altijd naar g3 gaat, had zwart er misschien geen rekening mee gehouden dat het ook naar d4 kan. 13...Tc5 Hij moet c6 dekken. 14. b4 Txc3 Zwarts verdwaalde toren is opgejaagd wild. Na 14...Tc4 wint wit met 15. Lf1 een kwaliteit. 15. Lb2 Tc4 16. Pxe6 Met zwarts toren ver van huis kan wit hier toeslaan. 16...Db6 Na 16...fxe6 17. Dh5+ zou zwart mat gaan. 17. Pxg7+ Kf8 18. 0-0 Hij had zijn pluspion kunnen houden met 18. a3, maar speelt op aanval. 18...Pe5 19. Ph5 Dxb4 20. Tb1 Dc5 21. Kh1 Pg6 22. Pf6 Tb8 Zwart staat zo slecht dat hij niet meer goed oplet.

Zie diagram.

23. Dd2 Wit is ook nonchalant. Na 23. Lc1, met de dreiging 24. Lh6 mat, had hij snel gewonnen. Zwart moet 23...Txc1 doen en daarna is 24. Pd7+ nog krachtiger dan 24. Txc1, wat ook zou winnen. Veel maakt het niet uit, want met de zet die hij speelt houdt wit een winnende aanval. 23...Lxf6 24. Lxf6 Tb5 25. Tbd1 d5 26. Dh6+ Ke8 27. exd5 cxd5 28. Tfe1+ Kd7 29. Dg7 Damewinst met 29. Txd5+ is hem te min. 29...Df8 30. Lxd5 Txd5 31. Txd5+ Kc7 32. Le5+ Kc6 33. Dxf8 Zwart gaf op. Na 33...Pxf8 34. Td8 wint wit nog een stuk.