Voortaan moet de accountant een beroepseed gaan afleggen

Onder druk van de Tweede Kamer komen de accountants zelf met voorstellen om hun werkwijze aan te passen. De vier belangrijkste voorstellen voor verbetering.

Maak zelf een plan om de kwaliteit van jullie werk te verbeteren – anders doen wij het. Dat was de dreigende boodschap van de Tweede Kamer dit voorjaar.

Daarop heeft beroepsorganisatie NBA een groepje jonge accountants gevraagd maatregelen te bedenken om de kwaliteit te verbeteren. Het resultaat presenteerden ze gisteren. De bedoeling is dat kantoren de maatregelen overnemen. „Het succes van dit plan hangt af van of alles ook echt wordt ingevoerd”, erkent voorzitter Marie-Pauline Lauret. Maar, zegt ze, de voorstellen worden „breed gedragen”. KPMG voert enkele van de maatregelen volgende maand al in.

Accountants zullen het plan beschouwen als „vergaand”, verwacht Lauret. Maar buitenstaanders zien dat mogelijk anders. De voorstellen zijn gebaseerd op hoe de sector nu al georganiseerd ís. Radicalere ideeën – het partnermodel overboord, accountants in overheidsdienst – zijn wel besproken, maar niet uitgewerkt. De Tweede Kamer zal beoordelen of de maatregelen ver genoeg gaan. Hieronder de belangrijkste voorstellen.

1 Minder bonussen

De bonussen van bestuurders mogen nog maximaal 20 procent van hun jaarsalaris bedragen en worden uitgekeerd op basis van prestaties op de lange termijn. De bonussen van partners moeten gebaseerd worden op de kwaliteit die ze leveren, niet op hoeveel klanten ze binnenhalen. Partners van de big four verdienen nu tussen de 300.000 en 500.000 euro per jaar. Een deel van de winst ontvangen partners pas na zes jaar. Als in die periode blijkt dat ze fouten hebben gemaakt, wordt een deel van dat spaargeld ingehouden.

2Meer partners op minder werk

Accountantskantoren werken graag efficiënt. Dus: weinig dure partners op een opdracht en veel jonge krachten. Maar efficiëntie „primair gericht op de verhoging van het eigen inkomen” is niet de bedoeling. Kantoren moeten meer tijd van ervaren partners inzetten op minder werk. Ook moeten kantoren openbaar maken hoeveel partneruren ze aan opdrachten besteden, om de concurrentie te vergroten.

3Extern toezicht

Bij accountantskantoren zijn de partners de baas – over alles. Zij zijn ook zelf verantwoordelijk voor het toezicht. Dat moet anders. Kantoren moeten een raad van commissarissen aanstellen met mensen van buiten. Iets wat de naar binnen gerichte kantoren nu niet kennen. Die externe commissarissen moeten ook bestuurders benoemen en ontslaan. Een taak die tot nu toe ook voorbehouden is aan de partnergemeenschap.

4Een andere cultuur

De cultuur en het gedrag binnen accountantskantoren moet veranderen. Om dat af te dwingen, moeten accountants een beroepseed afleggen. De individuele accountant moet zich verantwoordelijk voelen voor zijn eigen gedrag. Daarnaast moet er een onafhankelijk instituut komen dat onderzoekt waarom het zo is misgegaan. Want naar de oorzaak van alle problemen is nog steeds een beetje gissen.