Twee Vlamingen, vier Nederlanders op shortlist AKO Literatuurprijs 2014

Wessel te Gussinklo, Stefan Hertmans, Guus Kuijer, Tom Lanoye, Frank Westerman en K. Schippers: de zes auteurs die de shortlist hebben gehaald van de AKO Literatuurprijs 2014. Dat is zojuist in Nieuwsuur bekendgemaakt .


Hieronder de volledige ‘toplijst’ van de AKO Literatuurprijs 2014, met daarbij (nogmaals) het oordeel dat NRC Handelsblad over de desbetreffende titel velde.

Shortlist AKO Literatuurprijs 2014

Wessel te Gussinklo - Zeer helder licht (Koppernik)
4 ballen
Arjen Fortuin over de terugkeerroman van ‘denkschrijver’ Te Gussinklo (1941), bijna twintig jaar na zijn vorige roman De opdracht (Van der Hoogtprijs, Bordewijkprijs en genomineerd voor Librisprijs):

‘Ze bestaan nog, de denkschrijvers. Auteurs bij wie een boek niet een uitgeschreven filmscenario is, niet louter een strak gestuurde aaneenschakeling van scènes en gebeurtenissen met een vlotte plot. Een boek waarin daarentegen de hele tekst de weerslag is van de – niet noodzakelijkerwijs van tobberigheid gespeende – reflecties van de hoofdpersoon. Boeken waarvan de kern niet schuilt in wat er gebeurt, maar in wat er wordt ervaren.’

Stefan Hertmans - Oorlog en terpentijn (De Bezige Bij)
n.v.t.
Arnon Grunberg over de WOI-roman van de Vlaamse romancier en essayist Stefan Hertmans (1951):

‘Literair wordt Oorlog en terpentijn pas werkelijk interessant als we de theorie hanteren dat we met een vervalsing te maken hebben, waarbij Hertmans zelfs de schilderijen die van zijn grootvader zouden zijn en die in het boek zijn afgedrukt eigenhandig heeft geschilderd. Er staan namelijk zinnen in Oorlog en terpentijn waarvoor de essayist Hertmans, die ik hogelijk waardeer, zich een beetje zou hebben geschaamd. [..] Pas als vervalsing komt Oorlog en terpentijn echt tot leven, omdat het dan een roman wordt over de vraag hoe de verboden plek af te beelden die je nooit hebt betreden en die je ook niet wilt betreden.’

Guus Kuijer - De Bijbel voor ongelovigen (2) (Athenaeum-Polak & Van Gennep)
5 ballen
Hendrik Spiering over de tweede bijbelhervertelling van kinderboekenschrijver Guus Kuijer (1942), in 2012 winnaar van de Astrid Lindgren Memorial Award (ALMA), ‘s werelds grootste prijs voor kinderliteratuur:

‘God is grimmig geworden, in het prachtige tweede deel van Guus Kuijers Bijbel voor Ongelovigen, dat loopt van Mozes tot Simson. [..] Kuijers navertelling is genadeloos, zijn beheersing van de verhalen superieur, geen bijbels detail blijft onopgemerkt.’

Tom Lanoye - Gelukkige slaven (Prometheus)
5 ballen
Janet Luis over de roman van Vlaams romancier, toneelschrijver en Constantijn Huygens-prijswinnaar Tom Lanoye (1958):

‘Ook in Gelukkige slaven maakt Lanoye in frisse, montere bewoordingen maar weer eens duidelijk dat het leven geen pretje is. [..] Mooi is ook hoe soepel Lanoye zijn vertellersblik over de wereldzeeën, de continenten en de grote rivieren laat gaan.’

K. Schippers - Voor jou (Querido)
4 ballen
Arjen Fortuin over de roman van schrijver, dichter, essayist K. Schippers (1936):

‘Ziekte en dood van ‘Henk en Gerard’ vormen het verbindende element in Voor jou. Dat boek heeft veel weg van een ‘gewone’ Schippersbundel, met diens hoogst persoonlijke mengvorm van verhaal en essay – maar ook ontkom je er niet aan om het te lezen als een requiem. Niet in anekdotische zin – zo veel kom je niet te weten over de gestorvenen –, maar in de literaire wijze waarop Schippers met omtrekkende bewegingen steeds weer bij zijn vrienden belandt. Hoe je het ook definieert: Voor jou is een heel mooi heel droevig boek geworden.’

Frank Westerman - Stikvallei (De Bezige Bij)
4 ballen
Toef Jaeger over Stikvallei van Frank Westerman (1964):

Stikvallei is een geslaagd boek met schoonheidsfoutjes. Van ijdelheid is deze keer geen sprake, bevlogenheid staat voorop. De zoektocht naar en het verzamelen van de verhalen was een voortreffelijk plan dat heel goed is uitgewerkt, zeker omdat het gaat over een ramp waarvoor in het land zelf nauwelijks meer aandacht is. De slachtoffers van toen kunnen nog steeds niet terug naar de plek en de verhalen eromheen worden zoveel mogelijk afgekapt. Gelukkig heeft Westerman ze verzameld.’

Oudste nominatielijst uit geschiedenis AKO Literatuurprijs

De shortlist van de AKO Literatuurprijs 2014 betreft de ‘oudste nominatielijst in de geschiedenis van de onderscheiding’. Dat schrijven Arjen Fortuin en Thomas de Veen morgen in NRC Handelsblad:

‘Het uit Wessel te Gussinklo (1941), Stefan Hertmans (1951), Guus Kuijer (1942), Tom Lanoye (1958), K. Schippers (1936) en Frank Westerman (1964) bestaande gezelschap is gemiddeld 65 jaar oud. 61 jaar (in 2001) was tot nu toe het record. Gemiddeld is een schrijver op de shortlist 48 jaar.’

Geen van de genomineerde auteurs won ooit de AKO-prijs. Afgaand op de ontvangst van hun boeken zijn Stefan Hertmans, Tom Lanoye en Wessel te Gussinklo de grote favorieten voor het bemachtigen van de literatuurprijs.

Uitreiking op 13 november op Crossing Border

De winnaar van de AKO Literatuurprijs 2014 wordt bekendgemaakt op donderdag 13 november tijdens een speciale Crossing Border-avond waarop de genomineerde auteurs geïnterviewd zullen worden door VPRO-journalist Wim Brands.

De vakjury van de AKO Literatuurprijs 2014 bestaat uit: Job Cohen (voorzitter), Karl van den Broeck, freelance boekenjournalist, Toef Jaeger, boekenredacteur NRC Handelsblad, Daniëlle Serdijn, recensent de Volkskrant, Veerle Vanden Bosch, chef boeken De Standaard en Joost de Vries, redacteur De Groene Amsterdammer. De schrijver van het winnende boek ontvangt naast een sculptuur van Eugène Peters een bedrag van € 50.000.

Vorig jaar won Joke van Leeuwen de AKO-prijs met Feest van het begin.