Moeizame start overleg nieuw belastingstelsel

Het kabinet zoekt draagvlak voor fiscale hervormingen. Maar twee ‘constructieve’ oppositiepartijen zijn kritisch.

Minister Dijsselbloem van Financiën (links) en staatssecretaris Wiebes. Foto ANP

Het eerste openlijke overleg tussen kabinet en Tweede Kamer over een nieuw belastingstelsel draaide gisteren uit op onenigheid, misverstanden en irritatie tussen regering en de oppositie in de Tweede Kamer. Terwijl het kabinet Rutte II voor deze ingrijpende, complexe en ambitieuze fiscale hervorming – 15 miljard aan lastenverlichting ten behoeve van 100.000 nieuwe banen – juist een zo breed mogelijk politiek draagvlak probeert te vinden.

Ook twee van de ‘meest bevriende’ oppositiepartijen zijn geïrriteerd over de manier waarop staatssecretaris Eric Wiebes (Financiën, VVD) de dialoog over de noodzakelijke fiscale hervorming aangaat. Waar D66 en ChristenUnie (aangevuld met SGP) al ruim een jaar ‘constructief’ met het kabinet meespraken over de begroting, zijn deze twee leden van de zogenoemde C3 uitermate kritisch over het belastingplan, zoals Wiebes dat vorige week presenteerde.

Daarin staan weliswaar acht denkrichtingen van mogelijke belastinghervormingen – zoals in de BTW, met toeslagen en gemeentelijke belastingen – toch ziet D66-Kamerlid Wouter Koolmees vooral „knelpunten waarover niet mag worden gesproken”, zo stelde hij bij de Algemene Financiële Beschouwingen die de afgelopen twee dagen werden gehouden. Koolmees somde een viertal onderdelen op waarvan de twee coalitiepartners volgens hem al hebben afgesproken daar niet aan te willen morrelen: „Geen extra vermogensbelasting voor de VVD; geen uitgavenbeperking voor de Partij van de Arbeid. Geen extra autobelastingen voor de VVD; geen opoffering van evenwichtige inkomensverdeling voor economische groei voor de PvdA.”

Ook Carola Schouten van de ChristenUnie vermoedt dat het kabinet achter de schermen al harde afspraken heeft gemaakt over de beoogde en volgens iedereen noodzakelijke herziening van het belastingstelsel. Henk Nijboer, Kamerlid voor de PvdA, antwoordde namens het kabinet: „Nee, die afspraken zijn niet gemaakt” Maar dat gelooft niet iedereen. SP en GroenLinks vinden het onverteerbaar dat het kabinet in de schets voor het nieuwe belastingstelsel geen opening biedt om over een hogere belasting op (grote) vermogens te spreken en belastingen echt te „vergroenen”.

Staatssecretaris Wiebes noemde in zijn beantwoording de houding van de kritische Kamer een „volledig improductieve zoektocht naar kunstmatige taboes”. Want taboes heeft het kabinet in zijn ogen niet, het heeft wel vast wat keuzes gemaakt. „Over die keuzes wil het kabinet graag in gesprek.” Hij zei daarbij welwillend te zullen luisteren naar ideeën van andere partijen, maar hij noemde sommige daarvan bij voorbaat „natuurlijk niet even logisch”, bijvoorbeeld de door de CDA gewenste vlaktaks.

De oppositie is nog niet overtuigd van die open opstelling van de staatssecretaris. SP, GroenLinks en D66 dienden een motie in waarin taboes bij de belastinghervorming „onwenselijk” worden verklaard. Deze partijen hebben geen zin om alleen te mogen meepraten over onderwerpen waarover het kabinet het al over eens is.

Zoals Wouter Koolmees het uitdrukte: „Het kan niet zo zijn dat het kabinet eerst onmogelijke grenzen trekt en dan de Kamer om oplossingen vraagt. Het parlement is geen relatietherapeut voor een verdeelde coalitie”.