Meer dan Obama maakte hij een thema van racisme

VS-minister van Justitie

Een van Obama’s loyaalste ministers, de eerste zwarte minister van Justitie vertrekt

De misschien wel progressiefste minister verlaat de regering van Barack Obama. Eric Holder (63), sinds 2009 op Justitie, kondigde gisteren zijn vertrek aan. Een echte verrassing is het niet. Holder zei regelmatig dat het werk hem zwaar viel, en dat hij misschien vóór 2015 zou vertrekken. Nu vertrekken is slimmer dan na de tussentijdse verkiezingen van november, als de Senaat in Republikeinse handen komt. De Senaat kan de benoeming van een opvolger blokkeren. Dit alles maakt de klap er voor Obama niet minder om: Holder is één van zijn loyaalste ministers.

Eric Holder droeg vanaf zijn aantreden een verwachtingspatroon met zich mee dat doet denken aan dat van Obama. Hij was de eerste zwarte minister van Justitie, een departement dat van oudsher te maken heeft met thema’s discriminatie, ras en gelijkheid. Als kind van migranten uit Barbados en opgroeiend in The Bronx (New York City) had hijzelf talloze malen, discriminatie ervaren. Zo vertelde hij dat hij zonder aanleiding door de politie uit zijn auto werd gehaald. Tijdens zijn carrière als advocaat en openbaar aanklager ergerde hij zich aan de taboes rond het thema. „Op raciaal gebied zijn we nog een land van lafaards”, zei hij na zijn aantreden.

Terwijl Obama het onderwerp vaak mijdt, maakte Holder er het centrale thema van zijn ministerschap van. Holder was geïnspireerd door de zwarte Burgerrechtenbeweging van de jaren 60. Zijn schoonzus hoorde bij de eerste zwarte studenten aan de University of Alabama. Hij hing een portret van de in 1968 vermoorde minister van Justitie Robert Kennedy boven zijn bureau. De strijd van Kennedy en van zijn eigen familie, zei Holder, moet elke dag gestreden worden.

Hij deed onder meer pogingen het gevangenissysteem te wijzigen, omdat zwarte Amerikanen een veel grotere kans lopen op een gevangenisstraf dan blanken. Een bitter gevecht leverde hij met zuidelijke staten, die het zwarte kiezers moeilijker maken te stemmen. Vorig jaar verklaarde het Hooggerechtshof delen van de Voting Rights Act uit 1965 ongrondwettig, waarna enkele staten identificatie in het stembureau verplicht stelden. Die verplichting kunnen veel zwarte kiezers niet nakomen, en leidt dus tot discriminatie, aldus Holder. Zijn ministerie is bezig met rechtszaken om deze regels terug te draaien. Tijdens de rellen in Ferguson, na de dood van een zwarte tiener, kwam Holder zelf naar de stad om met bewoners te praten. Hij toonde, mede door zijn eigen ervaringen, begrip voor de woede.

Op andere thema’s was Holder vaak de progressiefste stem in de regering-Obama. Hij was al voor het homohuwelijk toen Obama zich er nog niet over had uitgesproken, en hij is voor een minder streng drugsbeleid. Het maakte hem een geliefd doelwit van Republikeinen in het Congres.

Toch liet hij zich op veel belangrijke juridische kwesties van een andere kant zien. Hij was verantwoordelijk voor het afluisterschandaal van persbureau AP, de (juridisch omstreden) liquidatie van de Amerikaans-Jemenitische Anwar al-Awlaki, en het zeker zo omstreden proces op Guantánamo Bay tegen verdachten van de aanslagen van 9/11. Dit maakte Holder ook in Democratische kringen nooit onomstreden.