‘Eet je elke dag één dropje te veel, kom je een kilo per jaar aan’

Dit zei Jan Dijkgraaf dinsdag in een opiniestuk in nrc.next

illustratie Martien ter Veen

De aanleiding

De man moet oppassen dat hij geen spijt krijgt op zijn sterfbed. 30 procent van de mannen krijgt immers een midlifecrisis, volgens Jan Dijkgraaf, ‘buttkickcoach’ en auteur van het boek Wake-upcall voor mannen, die in deze krant (23 sept.) een artikel schreef met tips om foute keuzes te voorkomen.

In het artikel deed hij een paar opmerkelijke beweringen. Zo zou de man ‘van niets zulke grote borsten krijgen als van bier’. Lezer Gert-Jan van der Kooij uit Monster verbaasde zich over een andere zin: ‘Eet je elke dag één dropje meer dan je aan energie nodig hebt, dan kom je een kilo per jaar aan.’

Zou het?

Waar is het op gebaseerd?

We mailen met Jan Dijkgraaf. Die stuurt zijn onderbouwing. Aan een dropje is 30 tot 60 procent suiker toegevoegd (hij stuurt een link mee naar het Wikipedialemma). In een dropje zit gemiddeld 3,6 gram koolhydraten (zijn bron: de website wijvallenaf.nl). Dus, rekent hij uit: „Per jaar één dropje per dag, dat is 365 x 3,6 gram koolhydraten = 1,3 kilo koolhydraten. Te veel inname van koolhydraat zorgt voor extra insulineaanmaak en dan wordt de suiker opgeslagen als vet.”

En, klopt het?

We vragen het Voedingscentrum om raad, de semi-overheidsinstelling die adviseert over gezond eten. Woordvoerder Patricia Schutte heeft er enkele onderzoeken bijgehaald. Ze komt met een voor de gemiddelde alfa zeer ingewikkelde berekening en concludeert dat – als een dropje 15 kilocalorieën zou bevatten – jaarlijks een dropje per dag kan leiden tot 675 tot 760 gram extra gewicht. „Met één dropje haal je het niet, maar met twee dropjes per dag kom je er wel.”

Geen kilo, maar toch zeer verontrustend voor de dropliefhebber.

Volgens professor dr. Frans Kok hoeft de dropeter zich geen zorgen te maken. De hoogleraar aan de Wageningen Universiteit en autoriteit op het gebied van voeding stelt dat je voor een kilo extra lichaamsvet gemiddeld 7.500 kilocalorieën meer moet eten dan je verbrandt. Als er in een dropje 15 kilocalorieën zitten, kom je daar nog niet aan: 365 x 15 = 5.475.

Maar er is iets waar Dijkgraaf geen rekening mee houdt. Kok: „Het menselijk lichaam heeft een mechanisme dat voorkomt dat je alsmaar zwaarder wordt. Als je een jaar lang elke dag een koekje te veel zou nemen, kom je daarvan in het eerste jaar meer aan dan in het tweede of derde.”

Het lichaam stelt constant een nieuw evenwicht in. „Als je een dropje eet, krijg je meer weefsel, maar dat wordt niet alleen vetweefsel”, zegt Kok. „Je organen worden ook groter als je meer eet en het kost ook energie (en dus calorieën) om die in stand te houden.”

Hij maakt een vergelijking met mensen die willen afvallen. „In het begin gaat dat sneller dan na een paar maanden. Op een gegeven moment moet je drastischere stappen zetten om gewicht kwijt te raken. Met aankomen gaat dat precies zo.”

De bewering van Dijkgraaf klopt dus niet. „Hij houdt geen rekening met dat afvlakkend effect.”

Maar hoe dik zou je dan worden na, pak ’m beet, dertig jaar?

„Als je geen rekening houdt met het afvlakkend effect, dan betekent een extra dropje per dag gedurende dertig jaar een gewichtstoename van 21,9 kilo (15 kcal x 365 dagen x 30 jaar = 164.250 kcal gedeeld door 7.500 kcal). Houd je wel rekening met het afvlakkend effect, dan kom je uit op circa 16 kilo.”

Conclusie

Jan Dijkgraaf stelde dat als je elke dag één dropje meer eet dan je aan energie nodig hebt, je een kilogram per jaar aankomt. Dit is wat overdreven: na een jaar komt er volgens het Voedingscentrum en hoogleraar Frans Kok geen kilo bij. En op de langere termijn zal het al helemaal niet om een kilo per jaar gaan, omdat er sprake is van een afvlakkend effect: het lichaam past zich steeds aan. We beoordelen de stelling als grotendeels onwaar.