Boeken over Vestia tonen de hoogmoed

Twee boeken over corporatie Vestia schetsen een gedegen beeld van een van de grootste speculatieschandalen ter wereld.

‘Er zijn wereldwijd drie organisaties die hun financiën goed op orde hebben”, zei Erik Staal ooit tijdens overnamegesprekken. „Het IMF, Coca-Cola en Vestia.” De aanwezige rijksambtenaren en toezichthouders keken elkaar beduusd aan. Maakte de topman van de grootste woningcorporatie van Nederland een grapje? Nee, Staal leek bloedserieus.

Het voorval staat in ‘Het Derivatendrama’ van auteur Jan Smit dat morgen verschijnt. Het is het tweede boek over het miljardenschandaal in de volkshuisvesting na ‘De Vrije Val van Vestia’ van Hans Verbraeken. Arjan G., de tussenpersoon die miljoenen aan provisie doorsluisde naar Vestia’s kasbeheerder Marcel de V., werkt met een journalist aan zijn eigen verhaal. En Marcel de V. zou volgens zijn vriendin ook overwegen een boek te schrijven – al maakt de hoofdverdachte daar geen haast mee, zegt zijn advocaat.

Saillant is wat Smit schrijft over de primeur van Verbraeken, die de nood bij Vestia op 30 januari 2012 in het Financieele Dagblad naar buiten bracht. Achter de schermen was er al maanden paniek bij het ministerie van Binnenlandse Zaken. Het departement hield de ramp stil en kon niet rechtstreeks ingrijpen, omdat de banken dan hun contracten met Vestia konden verbreken. De corporatie zou ineens miljarden moeten betalen en omvallen.

De nieuwe minister, Liesbeth Spies, kon zelfs niet de Tweede Kamer inlichten. Een ambtenaar kwam op het idee om de zaak te laten uitlekken, schrijft Smit. De „goede bron” van Verbraeken was volgens hem waarschijnlijk topambtenaar Victor Schaap, hoofd van Vestia’s reddingsoperatie. Het ministerie wil desgevraagd niet ingaan op „allerlei beweringen” in reconstructies, voordat het eindverslag van de parlementaire enquêtecommissie woningcorporaties dit najaar verschijnt.

Beide boeken zijn gedegen reconstructies van een ingewikkelde affaire. Smit, oud-verslaggever voor HP/De Tijd, schrijft verhalend en vaak vanuit het perspectief van personages. Verbraeken schetst nauwgezet de financiële en volkshuisvestelijke context. Grote nieuwe inzichten in het dossier zijn er alleen niet – misschien komen die nog tijdens rechtszaken. De boeken geven wel meer kleur aan de hoofdrolspelers over wie veel geschreven is, maar van wie persoonlijk weinig bekend is.