Wat gaat Nederland in Irak doen?

De Nederlandse steun aan de internationale coalitie tegen terreurgroep IS met F16’s en militaire trainers. Premier Rutte sprak gisteren in de Veiligheidsraad, voorgezeten door president Obama.

Nederland gaat zes F-16’s inzetten om kampen en andere doelen van Islamitische Staat (IS) in Irak te bombarderen. En special forces om de Iraakse en Koerdische strijdkrachten te trainen. In totaal gaan 380 Nederlandse militairen naar het Midden-Oosten om samen met de Verenigde Staten en andere bondgenoten IS te bestrijden. Als de parlementaire behandeling van de kabinetsplannen volgende week is afgehandeld, kunnen de F-16’s volgens minister Jeanine Hennis-Plasschaert (Defensie, VVD) binnen een week met de luchtaanvallen beginnen.

Vanwege het ontbreken van een volkenrechtelijk mandaat om ook Syrië te bombarderen beperkt Nederland zich tot aanvallen boven Irak. Hiermee sluit Nederland zich aan bij wat veel andere westerse landen doen.

In een brief aan de Tweede en Eerste Kamer schrijven de meest betrokken ministers dat Nederland de legitieme Iraakse regering steunt in de verdediging tegen „de terreurorganisatie IS die verschrikkelijke misdaden begaat tegen bevolkingsgroepen in Irak en Syrië”. Volgens de brief is de Nederlandse inzet erop gericht om „in het kader van de bevordering internationale rechtsorde een bijdrage te leveren aan het de-escaleren van de situatie in de regio”.

Het kabinet heeft „begrip” voor de aanvallen die de Verenigde Staten en andere bondgenoten uitvoeren op doelen in Syrië. De formulering „politieke steun”, die in 2003 werd gebruikt bij de Amerikaanse invasie van Irak, spreken leden van het kabinet bewust niet uit.

Minister Hennis benadrukte gisteren, na een speciaal belegde ministerraad over de militaire missie, het gevaar van een „waterbedeffect”. Als IS alleen in Irak bestreden wordt, kunnen ze hun toevlucht zoeken in Syrië. Daarom erkent het kabinet dat de groepering ook daar aangepakt moet worden. Er wordt rekening mee gehouden dat Nederland alsnog boven Syrië in actie komt, als dit wel via een volkenrechtelijk mandaat kan.

In totaal stuurt Nederland acht F-16-gevechtsvliegtuigen, die waarschijnlijk in Jordanië gestationeerd zullen worden. Zes daarvan zijn inzetbaar, twee gaan mee als reserve. Om de straaljagers te besturen en te onderhouden gaan 250 militairen mee. In Irak zelf zullen 130 trainers aan de slag gaan met de Iraakse en Koerdische militairen. De training zal niet in het oorlogsgebied plaatsvinden, maar op kazernes elders in Irak. Hoe deze precies beveiligd worden, kon minister Hennis gisteravond niet zeggen.

De operatie duurt in principe maximaal een jaar en zal 150 miljoen euro kosten.