Nederland kan IS al over een week onder vuur nemen...

Het kabinet maakte gisteren bekend dat het F-16’s gaat inzetten om de Islamitische Staat (IS) te bombarderen. De straaljagers mogen enkel in Irak vliegen. Naar Syrië is geen optie, daar is geen ‘volkenrechtelijk mandaat’ voor.

Nederland gaat meedoen aan het bombarderen van de Islamitische Staat (IS) in Irak. Het kabinet heeft hiertoe gisteren in een extra zitting besloten. Als de Tweede Kamer snel instemt, kunnen zes Nederlandse F-16’s „kampen, commandoposten en andere doelen” van IS „over een week” onder vuur nemen, zei minister Jeanine Hennis-Plasschaert (Defensie, VVD) gisteren op een persconferentie na afloop van de ministerraad.

De inzet van de Nederlandse militairen beperkt zich expliciet tot het Iraakse grondgebied. Nederlandse straaljagers mogen niet de grens over naar Syrië, waarvan de beweging ook grote delen in handen heeft. Voor Syrië is namelijk geen volkenrechtelijk mandaat dat militaire actie legitimeert. Maar Nederland heeft wel „begrip” (premier Mark Rutte en vicepremier Lodewijk Asscher) of „veel begrip” (Hennis) voor het feit dat de Verenigde Staten en andere bondgenoten wél ook in Syrië actief zijn.

Acht F-16’s naar Midden-Oosten

In totaal gaan acht Nederlandse F-16-gevechtsvliegtuigen naar het Midden-Oosten. Zes zullen er operationeel zijn en twee zijn reserve. De straaljagers en de 250 man ondersteunend personeel worden waarschijnlijk in Jordanië gestationeerd en zullen „maximaal een jaar” actief zijn. Daarnaast stuurt Nederland ook 130 special forces om de Iraakse en Koerdische strijdkrachten van Irak te trainen, op veilige kazernes buiten het gebied van IS. De operatie gaat op jaarbasis 150 miljoen euro kosten.

De Nederlandse deelname hing al langer in de lucht, maar onduidelijk was hoe groot deze zou zijn en of deze ook in Syrië actief zou worden. Coalitiepartij PvdA had al aangegeven niet zonder volkenrechtelijk mandaat te willen optreden. Voor Irak is dat er, omdat de legitieme Iraakse regering daarom gevraagd had. Maar het is onduidelijk wie momenteel het internationaal erkende gezag in Syrië vormt. Volgens vicepremier Asscher is er voor de acties boven Irak sprake van een „adequaat volkenrechtelijk mandaat”.

Minister Hennis sprak van een „waterbedeffect”. Als IS alleen in Irak bestreden wordt, kunnen ze hun toevlucht zoeken in Syrië. Daarom erkent het kabinet dat de groepering ook daar bestreden moet worden. Er wordt rekening mee gehouden dat Nederland alsnog boven Syrië in actie komt, als dit wel via een volkenrechtelijk mandaat kan.

Jihadisten vinden dit niet leuk

Noch Hennis, noch Asscher wilde de woorden „politieke steun” voor de Amerikaanse acties in Syrië in de mond nemen. Die term is beladen sinds Nederland in 2003 de invasie in Irak steunde zonder dat daarvoor een volkenrechtelijk mandaat – en zo bleek later, legitimering – bestond.

Twee weken geleden sprak de Kamer al met een zeer grote meerderheid uit dat de regering „voluit” werd bijgestaan in het voornemen deel uit te maken van een coalitie tegen IS. Formeel hoeft het parlement niet in te stemmen met Nederlandse militaire inzet in het buitenland. Maar het is gewoonterecht geworden dat de Tweede Kamer zich vooraf wel uitspreekt en het kabinet zich zeker stelt van de steun van een meerderheid.

Asscher stond gisteren stil bij het feit dat optreden tegen IS niet alleen risico brengt voor de militairen ter plekke, maar ook hier in Nederland. Nederland kan door deelname aan de acties „een hoger profiel krijgen onder jihadisten”, aldus Asscher.