Moslims moeten IS veroordelen

Door niet te reageren op IS geeft de moslimgemeenschap de perceptie over zichzelf uit handen, stelt Arjan Erkel.

Illustratie Ruben L. Oppenheimer

Schrijver Özcan Akyol spreekt in zijn opiniestuk van 20 september over de karikatuur van het integratiedebat, zolang er politici zijn die eisen dat in Nederland woonachtige moslims afstand nemen van IS.

Ik ben van mening dat juist het afstand nemen van IS helpt bij het bijschaven van de karikatuur die de moslimgemeenschap van zichzelf laat schetsen. Geen afstand nemen is een gemiste kans om te laten zien hoe het met de emancipatie en integratie van de in Nederland wonende moslims gesteld is.

Het barbaarse geweld van IS in Irak en Syrië is vaak gericht tegenover andere moslims: sji’ieten, koerden, zelfs sunnieten, maar ook christenen en anders gelovigen zijn het doelwit. Het vermoorden van vrouwen en kinderen, westerse gijzelaars en ongewapende krijgsgevangenen uit naam van de islam is niet alleen een verschrikking voor de slachtoffers, het draagt ook bij aan het verslechteren van het imago van de gehele islam en haar aanhangers, de moslims.

„Dat is niet eerlijk”, wordt er dan geroepen door moslimbelangenbehartigers, goed bedoelende autochtonen zoals de burgemeester van Amsterdam, maar ook bekende en onbekende, goed en minder goed geïntegreerde moslims. Hun boodschap is dat je niet alle moslims over een kam mag scheren. Het is toch duidelijk dat we het geweld uit naam van de islam niet goedkeuren?

Dat laatste weten we niet. Om wat voor reden dan ook klinkt het anti-IS-geluid vanuit de moslimhoek, al hoewel het er zeker is, niet door. Deze stilte breekt de sociaal-economische vooruitgang die moslims in Nederland hebben geboekt in een rapper tempo af dan die is opgebouwd. Beelden van iftar-maaltijden, afgestudeerde Pakistaanse artsen, Turkse schrijvers, Marokkaanse bankmanagers of praatjes van voorstanders van de multiculturele samenleving helpen niet of nauwelijks tegen het voor de beeldvorming destructieve sprakeloos langs de zijlijn gadeslaan van de excessen van IS. Voor de buitenwereld geldt immers: wie zwijgt stemt toe.

De moslimgemeenschap moet weten dat perceptie vaak sterker is dan de feiten en vrij gemakkelijk met de werkelijkheid aan de haal kan gaan. Akyol heeft gelijk, de Nederlandse moslim die steeds meer op een Nederlander is gaan lijken wordt weer naar beneden getrokken in de algemene groep moslims die door vele autochtonen als een grote, homogene groep gezien wordt, hoe onterecht ook. Dat verdient een krachtig weerwoord.

Helaas is het nog niet zover. Door niet te reageren geeft de moslimgemeenschap de perceptie over zichzelf uit handen. Niet alleen aan de strijders van IS in de Levant, maar ook hier in Nederland aan mensen die hun angst voor de islam zien groeien, aan kwaadwillende fanatieke moslims die door de straten van Den Haag paraderen met zwarte vlaggen en aan politici en nationalisten, die het wangedrag van de IS-strijders gebruiken voor eigen gewin. Zij vergroten de angst voor de islam door de groep zwarter te maken, in plaats van alleen de zwarte schapen in die groep.

Het is onbegrijpelijk dat moslims er niet alles aan doen om zich af te zetten van degenen die uit naam van hun geloof afschuwelijke misdaden plegen. Dat ze er niet alles aan doen om de beeldvorming rondom hun groep en daarmee hun positie in de maatschappij te verbeteren nu deze helaas opnieuw onder druk staat.

Ik vraag me af waarom de moslimgemeenschap geen afstand neemt. Speelt angst voor IS een rol? Of de verdeeldheid binnen de moslimgemeenschap? Of is het voor hen inderdaad zo logisch dat zij zich van IS distantiëren dat ze deze oproep echt onbegrijpelijk vinden? In het laatste geval toont dat aan dat ze niet zo goed geïntegreerd zijn en niet zo’n begrip voor onze democratische samenleving hebben als ze wellicht willen doen voorkomen.

Het mooie aan een democratie is dat minderheidsgroepen gehoord worden. Het lijkt er nu op alsof de moslims doof zijn voor de roep van verontruste burgers die wellicht overal een jihadist ziet opduiken en waarvoor juist een positief geluid geruststellend kan werken. Het heeft er iets van weg dat de moslims zich in een slachtofferpositie weten te manoeuvreren. Dat schrijnt, zeker omdat elders in de wereld een groep moslims overduidelijk de daders zijn tegenover onschuldige mensen.

Moslims van Nederland, laat je niet de kaas van het brood eten. Jullie huidige kortzichtige gebrek aan kwetsbaarheid en empathie doet jullie positie geen goed. Ik begrijp dat de individuele moslim niet aangesproken wil worden op het gedrag van andere moslims. Dit is zijn goed recht. Maar ieder individu maakt deel uit van de groep die herkend wordt in de samenleving en die momenteel grote schade ondervindt.

Kom op voor de verontruste burger en voor jezelf. Herstel de beeldvorming. . Laat zien dat je midden in de samenleving staat, het beste met deze samenleving voor hebt en daar zelf een rol in wil spelen. Toon leiderschap. Wees geen gijzelaar van je eigen slachtofferdenken.