Met masker, maar met overgave

De Britse muzikant Aaron Jerome, alias SBTRKT, zingt niet zelf maar nodigde voor zijn nieuwe album ‘Wonder Where We Land’ een keur aan gastvocalisten uit.

Danceproducer Aaron Jerome, alias SBTRKT, treedt altijd op met een masker Foto Hollandse Hoogte

Hoe beoordeel je muziek zonder ‘gezicht’? Het lichaam klopt, benen bewegen, er is een pompend hart, een onderbuik. Maar het bakkes ontbreekt. Dat houdt in: er wordt gezongen, door steeds wisselende zangers of rappers. Luister naar een album en je hoort nu eens een jazzy vrouwenstem, dan een hese rocker of masculiene stuiterrap. Deze aanpak is tegenwoordig vaak te horen: vaardige producer maakt muziek en vraagt uiteenlopende zangers om een vocale bijdrage. Vooral in dancekringen is de werkwijze populair. De Britse broers van Disclosure werken op deze manier, de Australische producer Flume doet het, en ook Nederlandse super-dj’s Tiësto en Armin van Buuren laten hun tracks door een veelkleurig boeket aan gastzangers vertolken.

De prominente rol van gastzangers ontneemt soms het zicht op de oorspronkelijke bedenkers van de muziek. Werd Latch een wervelende hit dankzij soulzanger Sam Smith of door de ideeën van Guy en Howard Lawrence, alias Disclosure? Kon Flume zonder de coole dictie van Jezabell Doran? En op welke manier worden de gasten gekozen? Voor een serie singles is onderlinge eenheid niet van belang, maar hoe staat het met de eenheid op een cd – toch nog altijd de cause célèbre van de popmuziek?

Ook de Britse muzikant Aaron Jerome, alias SBTRKT (spreek uit ‘subtract’), zingt niet zelf. Jerome zorgt voor soundscapes met diep trillende bassen. Hij creëert weidsheid tussen de noten, kickt op vibrerende keyboardtonen en smeert sausjes van vervormde zoem- en bliep-klanken tussen de akkoorden door. Het resultaat is suggestief en spannend. Alsof je geblinddoekt door een kamer loopt en voelt dat er van alles staat maar het niet kunt benoemen.

Op zijn eerste cd, uit 2011, was de warme, soulvolle stem van zanger Sampha te horen. Voor zijn deze week verschenen tweede cd, Wonder Where We Land, koos Jerome een handvol meer en minder bekende gastzangers, die de nummers ieder een eigen karakter geven, zoals de droge dictie van Ezra Koenig (Vampire Weekend) in New Dork New York, de relaxte raps van Asap Ferg in Voices In My Head, de elegante vrouwenstem van Jessie Ware in Problem Solved, en, opnieuw Sampha, in het verlangende If It Happens.

Aaron Jerome laat niet alleen zijn eigen stem niet horen, ook zijn gezicht is onzichtbaar. Op het podium is Jerome een hartstochtelijke muzikant, die tussen drumstel en keyboards heen en weer springt. Maar de zweetdruppels blijven verborgen achter een gestileerd ‘Afrikaans’ masker. Vandaag daarentegen, op een pre-herfstdag in Amsterdam, is hij een en al glimlach, pretogen en beweeglijke mimiek. De half geschoren kaken kunnen zijn woordstromen nauwelijks bijhouden, als hij het heeft over de vuistregels waarmee hij muziek maakt. Hij speelt piano en drums sinds zijn jeugd, begon ooit als dj, en ontdekte toen de mogelijkheden van de elektronische muziek; componeren met behulp van de computer.

Maar de meeste liedjes van SBTRKT ontstaan met anderen, zegt Jerome. „Niet dat ik een liedje maak, de opname naar een zanger stuur en vraag of hij iets wil inzingen. We werken en creëren altijd samen, in één ruimte.” Voor deze tweede cd nodigde hij de acht vocale medewerkers uit naar een studio op een verlaten eiland, voor de kust van Essex. „Zonder afleiding van telefoon en internet, en met een voorraad computers en instrumenten. We konden ‘jammen’ op alles wat voorhanden was, iedereen had inbreng. Na afloop heb ik de opnamen meegenomen naar mijn eigen studio, en naar mijn inzicht bewerkt.

„Of er eenheid is?” Hij kijkt verbaasd. „Doordat je steeds andere stemmen hoort, lijkt het misschien dat de eenheid ontbreekt. Maar SBTRKT is meer dan één persoon. ‘SBTRKT’ staat voor het geheel aan tracks, zangers en muzikanten dat je hoort. Vandaar dat ik op foto’s en op het podium een masker draag. Ik wil niet als enige vertegenwoordiger van SBTRKT worden beschouwd.”

Dan kijkt hij op. „Voor mij is er zeker eenheid, op geestelijk niveau. Ik kan alleen maar werken met muzikanten die dezelfde aanpak hebben als ik. Neem de muzikantes van Warpaint. Ze zijn heel anders, komen uit Los Angeles, en spelen gitaar. Toch vonden we elkaar in onze benadering. Ook zij zijn autodidact en maken muziek met vallen en opstaan.”

Waarom zingt Jerome niet zelf? „Dat kan ik niet!” Hij lacht en gebaart dan machteloos richting zijn hoofd. „Ik zou de melodie nog wel aankunnen, maar de poëzie niet. Ik kan geen songteksten schrijven. Hoe dat komt? Ik denk in kleuren en in akkoorden, niet in woorden. Mijn emoties druk ik uit in soundscapes. Sampha kan teksten schrijven. Mijn muzikale bijdragen zijn het equivalent van zijn woorden.”

Is het andersom ook mogelijk om zijn emoties uit de muziek te distilleren? „Ik denk het wel. Mijn nummers zijn melancholisch, met veel mineurakkoorden. En de muziek is beeldend. Als ik ernaar luister, zie ik landschappen: met vulkanen, regenbogen.” Hij stopt even, en kijkt naar het uitzicht vanuit het café: auto’s, mensen, straten. „Mijn beelden slaan meestal op de natuur. Ik heb nooit associaties met stadscentra of hippe clubs. Misschien omdat ik opgroeide op het platteland, op een boerderij.”

Jerome staat bekend als een opwindend live-performer. Daarmee onderscheidt hij zich van de gemiddelde danceproducer die vanachter de knoppen zijn muziek oproept. SBTRKT treedt op als trio, met drums, keyboard en computers, en neemt het publiek, zoals afgelopen zomer op het dancefestival Pitch, in een bedwelmende houdgreep. „Op het podium gebeurt van alles. Een nummer van drie minuten kan zomaar uitdijen tot tien minuten. Alles is vrij”, zegt Jerome. SBTRKT levert het beste van meerdere werelden: alleen maar ook samen, elektronisch maar live. Met masker, maar met overgave.