KPMG presteert het slechtst van de grote accountantskantoren

Foto ANP

Accountantskantoor KPMG levert de slechtste kwaliteit van de vier grote kantoren in Nederland. Dat blijkt uit een onderzoek van de toezichthouder, de Autoriteit Financiële Markten (AFM) naar de kwaliteit van de controles van jaarrekeningen. Het onderzoek toont aan dat de ‘big four’ zwaar onder de maat presteren.

Minister Dijsselbloem kwam vanmiddag in een Kamerbrief met wetsvoorstellen, in reactie op het rapport: accountantskantoren worden verplicht een raad van commissarissen met externe personen in te stellen, er komt een ‘geschiktheidstoets’ voor bestuurders, en de AFM mag binnenkort de cliënten van accountantskantoren op de hoogte stellen van haar bevindingen - tot nu toe had de AFM een geheimhoudingsplicht.

Van de tien accountantscontroles van KPMG die de AFM onderzocht zijn er zeven “onvoldoende”. Dat betekent dat de accountant zijn handtekening zette terwijl hij niet kon weten of de gegevens in de jaarrekening wel echt klopten. In de woorden van de AFM: de accountant verkreeg “geen voldoende en geschikte” informatie om zijn oordeel over de jaarrekening “te onderbouwen”.

De andere grote drie kantoren hebben ook jaarrekeningen goedgekeurd zonder dat ze over de juiste informatie beschikten. Het goedkeuren van jaarrekeningen is de kerntaak van accountants. Bij PwC en Deloitte zijn vier van de tien controles als onvoldoende beoordeeld. Bij EY drie van de tien. In totaal is 45 procent van de onderzochte controles niet in orde – bijna de helft. Dat percentage is “hoger dan verwacht”, zegt bestuurder Gerben Everts van AFM, verantwoordelijk voor het toezicht op accountants.

KPMG was al op de radar

Dat KPMG het significant slechter doet dan zijn concurrenten, verbaast de AFM echter niet. “De uitkomsten bevestigen het beeld dat we al hadden”, zegt Everts. De AFM had KPMG “al op de radar”, zegt hij.

“Het is een bedrijf in crisis.”

KPMG kwam afgelopen jaar herhaaldelijk in opspraak wegens schandalen.

In reactie op die schandalen heeft de Tweede Kamer de sector dit voorjaar de opdracht gegeven maatregelen te bedenken om de kwaliteit van hun werk te verbeteren. Daartoe heeft de beroepsorganisatie NBA vanochtend concrete voorstellen gepresenteerd. Die richten zich onder meer op het matigen van beloningen en het aanstellen van externe commissarissen. De voorstellen zijn niet radicaal: ze gaan uit van hoe de sector nu ook al georganiseerd is.

De beroepsorganisatie kan niet afdwingen dat alle kantoren alle maatregelen invoeren. Maar collectieve invoering is wel essentieel voor het succes van dit plan, erkent ook Marie-Pauline Lauret, de voorzitter van de werkgroep die de maatregelen bedacht. Ook is een aantal voorstellen nog niet erg gedetailleerd uitgewerkt. Een deel van de invulling wordt overgelaten aan kantoren. Zo stelt de werkgroep voor dat partners “meer tijd” besteden aan “minder werk”. Maar er staat niet voorgeschreven hoeveel meer uren partners dan moeten besteden aan hoeveel minder opdrachten. De Tweede Kamer en de minister van Financiën gaan beoordelen of de maatregelen ver genoeg gaan.

Oude KPMG begraven, nieuw elan

De AFM doet ook een aantal aanbevelingen voor verbeteringen. Die komen voor een groot deel overeen met de ideeën van de beroepsorganisatie. De toezichthouder heeft wel de mogelijkheden dingen af te dwingen. Ook sluit de AFM de inzet van “formele handhavingsinstrumenten” niet uit. Dat kan bijvoorbeeld een boete zijn.

Onder druk van de AFM heeft KPMG al enkele veranderingen doorgevoerd, onder leiding van Jan Hommen, oud-bestuurder van ING en Philips. Verandering is hard nodig, zegt AFM-bestuurder Everts.

“Ze moeten het oude KPMG begraven en met nieuw elan starten.”

KPMG erkent dat de kwaliteit omhoog moet. In het rapport staat een reactie opgenomen van het accountantskantoor. Het “verder verbeteren” van de kwaliteit van zijn controles noemt KPMG “essentieel voor het terugwinnen van het maatschappelijke vertrouwen”.