‘Ik ben blij dat ik niet in deze tijd jong ben’

Na een decennium afwezigheid is violiste Isabelle van Keulen weer volop present in het muziekleven. Deze week verschijnt haar nieuwe cd-box met sonates van Beethoven.

Isabelle van Keulen

Tulpen, tomaten – en violistes. Als het op viooltalent aankomt, is Nederland een kweekland van topklasse – met dank aan pedagogen als Herman Krebbers, Davina van Wely en, de laatste decennia, Coosje Wijzenbeek.

Van de oudere generatie violistes gooide Emmy Verhey (65) net de handdoek in de ring: te weinig concerten. De veelbesproken burn-out van Janine Jansen (36) wortelde juist in te véél engagementen. Isabelle van Keulen (47) raakte de laatste jaren in Nederland een beetje buiten beeld. „Niet bewust maar omdat mijn kinderen kleiner waren en ik ervoor koos minder te doen”, zegt ze nuchter. Met haar toenmalige man, klarinettist Michael Collins, verhuisde ze zestien jaar geleden naar Surrey. „Maar dat huwelijk liep stuk en mijn zoon en dochter zijn alweer 16 en 14 en hebben me straks helemaal niet meer thuis nodig”, zegt ze. „Over een jaar of vier verhuis ik terug naar het continent. Groot-Brittannië blijft een eiland, de daarbij horende mentaliteit is niet de mijne. Ik zoek rust, maar een beetje flamboyante flair moet er ook wel zijn. Vermoedelijk wordt het Hannover, waar mijn man (de contrabassist Rüdiger Ludwig) woont.”

Precies dertig jaar geleden werd de carrière van Van Keulen gelanceerd toen ze de BBC Young Musician of the Year won, meteen een platencontract kreeg en concerten gaf over de hele wereld. „Een heel heftige overgang”, zegt ze nu. „Ik ben blij dat ik niet nu jong ben. Internet, YouTube en iTunes maken jonge musici nog sneller beroemd. De druk en de manier waarop je door managers de wereld over wordt gejaagd voor concerten – daar moet je als heel jong iemand tegen kunnen. Uiteindelijk gaat het er ook om dat je iets opbouwt, en dat je agenda vol blijft. Dat vereist twee dingen: ontzettend goed spelen en respectvol omgaan met je medemusici.”

En zelfs als alles loopt, blijft het schipperen. „Volgende week ben ik vrij, maar deze week was belachelijk: van Londen via Amsterdam naar Zürich en Luzern, waar ik lesgeef, en dan weer naar München– met de nodige vertraging onderweg. Dan moet je gewoon overleven. Wat anders? Niet meer lesgeven? Concerten afzeggen? Met het mes op de keel zou ik kiezen voor het podium, want me daar uitdrukken vind ik nog bevredigender dan het overdragen van kennis. Maar ik wil ook pragmatisch zijn. Lesgeven kan ik blijven doen, of zelf spelen over twintig jaar nog gaat, weet ik niet. Een orkestbaan heb ik nooit serieus overwogen. Ik ben weleens gevraagd, maar bedankte altijd meteen dezelfde dag. Nee, ik geloof niet dat ik met mijn karakter in staat zou zijn me mijn leven lang aan de wil van dirigenten te onderwerpen.”

Flamboyant jurylid

Sinds twee jaar is Van Keulen ook in Nederland weer volop zichtbaar. Haar serieuze reputatie als duopartner van pianist Ronald Brautigam en artistiek leider van het Delft Chamber Music Festival (2006) doorbrak ze door op te treden als innemend en flamboyant jurylid in het populaire AVRO-programma Maestro, waarin bekende en semibekende Nederlanders zich met meer en minder succes ontpoppen tot orkestdirigent. En ze soleert bij verschillende orkesten, al blijft het voorlopig hopen op haar rentree bij het Concertgebouworkest, waar ze al vijftien jaar niet te gast was.

Van Keulens betrokkenheid bij Maestro en de actie Aangenaam Klassiek lijkt te wijzen op idealisme. „En ik deel ook graag mijn passie, maar klassieke muziek actief uitdragen naar een breder publiek?” Daar gelooft ze niet zo in. „Maestro vind ik gewoon ontzettend leuk om te doen. Ik ben überhaupt niet pessimistisch over de toekomst van klassieke muziek. Al mijn oude schoolvrienden die klassiek vreselijk vonden, zijn met de jaren bekeerd. Als het over vergrijzing gaat, denk ik ook altijd: hoezo is dat erg? Het publiek is al dertig jaar grijs, dat hoort bij muziek die aandacht eist. Maar het zijn wel steeds nieuwe grijze hoofden. Waarom moet je dan krampachtig twintigers lokken?”

In de actie Aangenaam Klassiek waarvoor Van Keulen deze herfst desondanks ‘ambassadeur’ is, verschijnt volgende week ook haar eigen cd met de verzamelde vioolsonates van Beethoven, een eerste samenwerking met de jonge Nederlandse pianist Hannes Minnaar (29). „Hannes’ benadering is totaal anders dan die van Ronald Brautigam, met wie ik de Beethoven-sonates veel heb uitgevoerd”, zegt ze. „Spelen met Ronald is een warm bad, we kunnen blind varen op ervaring. Alleen werden we het nooit eens over authenticiteit. Voor concerten wilde Ronald nog wel op een Steinway spelen, maar in principe zweert hij bij fortepiano’s uit Beethovens tijd. Van een cd-opname is het om die reden nooit gekomen, want ik zie weer niet de meerwaarde van een viool met darmsnaren en een lagere stemming. Met Hannes speel ik op mijn normale viool, maar onze interpretatie is wel ‘historisch geïnformeerd’. We hebben de opnames begin deze maand gemaakt en ik vond dat ontzettend leuk en verfrissend om te doen: echt alsof er een nieuwe doos ideeën openging.”

Warmbloedig

Van Keulens vorige cd was gewijd aan tango’s van Astor Piazzolla. Anders dan veel violisten die uitstapjes maken naar andere genres, klinkt haar toon volstrekt overtuigend ‘anders’: ruig, risicovol, warmbloedig. „Ja”, lacht ze, „ik vind zelf ook in alle onbescheidenheid, normaal toch niet mijn aard, dat ik me aardig met het ensemble van Piazzolla kan meten. Boekers bij zalen zeggen soms toch dat ze liever een ‘echt’ Argentijns ensemble nemen, maar dat vind ik zó’n onzin. Dan zou ik dus alleen Nederlandse muziek mogen spelen? In mei nemen we de tweede tango-cd op. Dat rauwe en dat lelijke is heerlijk om te spelen, als afwisseling. Een levenlang Mozart is ook niet echt een optie.”