‘Duizenden kinderen dreigen zorg kwijt te raken’

Dit schreef de Volkskrant afgelopen dinsdag

illustratie Martien ter Veen

De aanleiding

Dinsdag berichtten verschillende kranten over problemen bij de decentralisatie van de jeugdzorg. Die dag kwamen hierover vijf rapporten uit: een van de Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd (TSJ) en vier van de Rekenkamers van grote steden. Zij waarschuwden dat, door de decentralisatie en bijkomende bezuinigingen, met een mooi woord, de ‘zorgcontinuïteit’ wel eens in gevaar zou kunnen komen. De Volkskrant maakte dit concreter: volgens deze krant ‘dreigen duizenden kinderen hun zorg kwijt te raken’. Klopt dit?

Waar is het op gebaseerd?

Het stukje in de Volkskrant ging alleen over het rapport van de TSJ. In de kop (‘Zorg duizenden kinderen op de tocht in 2015’) werd door de aanhalingstekens gesuggereerd dat het ging om een citaat van de commissie, maar in het artikel zelf kwam niemand van TSJ aan het woord.

En, klopt het?

Eerst even de achtergrond. Op 1 januari decentraliseert de overheid drie zorgtaken, waaronder de jeugdzorg – die gaat van de provincies naar de gemeenten. Die gemeenten moeten nu contracten sluiten met zorgaanbieders zodat die weten hoeveel budget ze hebben voor de jeugdzorg. Dit proces wordt in de gaten gehouden door de TSJ, die eerder al waarschuwde dat veel zorgaanbieders nog geen afspraken hadden gemaakt met gemeenten.

Dinsdag kwam de TSJ met een nieuwe publicatie genaamd ‘Rapportage inventarisatie afspraken over budgetten. Derde follow-up Regionale Transitiearrangementen’ – geen catchy titel, maar de resultaten liegen er niet om. De commissie had het onderzoeksbureau Significant bij 61 zorgaanbieders laten informeren hoe de zaken ervoor stonden. Conclusie: de decentralisatie verloopt niet erg soepeltjes. 63 procent van de zorgaanbieders zegt nog geen afspraken te hebben met de gemeenten, en dat terwijl de decentralisatie al over ruim twee maanden ingaat. En de helft van de zorginstellingen verwacht in 2015 te weinig budget te hebben om zorgcontinuïteit te garanderen.

In de begeleidende brief aan staatssecretaris Van Rijn schetst de commissie de risico’s die de jeugdzorg loopt. Er bestaat een kans dat instellingen vanwege te weinig tijd en budget in de problemen komen, en het is niet duidelijk hoe er dan voor gezorgd gaat worden dat ‘er geen kind tussen wal en schip zal vallen’, zoals de gemeenten beloven. Verder signaleert de commissie dat het Rijk, de gemeenten en de branches weliswaar erkennen dat er ‘reële problemen’ zijn, maar dat ze de verantwoordelijkheid daarvoor steevast afschuiven op andere actoren.

Maar nu terug naar de factcheck. Hoe gealarmeerd de rapportage ook is, nergens wordt gerept van ‘duizenden kinderen’. We mailen met Léon Poffé, secretaris van de Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd. Hij laat weten dat de TSJ nergens in de rapportage, in eerdere publicaties of in media-uitingen heeft gesproken van duizenden kinderen. En dat kan op dit moment ook nog niet. „Op de vraag of ingeschat kan worden voor hoeveel kinderen een risico bestaat dat zij vanaf 1-1-2015 geen hulp meer krijgen, kan geen cijfermatig onderbouwd antwoord gegeven worden”, zegt Poffé. „Dat kan pas als in de eerste plaats duidelijk is wat het gecontracteerde volume van jeugdhulpaanbieders is en zij in de tweede plaats hebben bepaald wat de consequenties hiervan zijn voor de zorg aan kinderen die op 1-1-2015 aan hen zijn toevertrouwd. Dat zal pas tegen het eind van dit jaar (of later) duidelijk worden.”

Conclusie

Uit de rapportage van de Transitiecommissie blijkt dat de decentralisatie van de jeugdzorg nogal stroef verloopt. Veel zorgaanbieders hebben nog geen afspraken gemaakt met de gemeenten en hebben dus geen idee wat hun budget zal zijn – waardoor volgens TSJ de kans bestaat dat ‘de zorgcontinuïteit in gevaar komt’. Maar de commissie heeft het nooit gehad over ‘duizenden kinderen’, simpelweg omdat het op dit moment nog te vroeg is om hiervan een inschatting te maken. We beoordelen het berichtje uit de Volkskrant daarom als ongefundeerd.