Hoe word je DDR-leider?

Doel is zo snel mogelijk secretaris-generaal van de communistische partij te worden. Daarvoor is het nodig te liegen, verkiezingen te vervalsen en vrienden te verraden. Ziedaar de kern van Bürokratopoly, dat in 1984 werd bedacht in de DDR. Ontwerper Martin Böttger (67), nu gemeenteraadslid in de Oost-Duitse stad Zwickau, was toen dienstweigeraar en beroepsdwarsligger die de staatsdictatuur wilde ontmaskeren.

Het spel werd door leden van de ondergrondse oppositie telkens op eigen wijze nagemaakt: er bestaan 160 versies van. Dankzij het Berlijnse DDR-museum is het 25 jaar na de Val van de Muur officieel weer uitgegeven. Scholen kunnen het gratis bestellen, inclusief historisch verantwoord lesmateriaal voor de leraren, en een website (www.buerokratopoly.de).

Een van de spelers vroeg Böttger destijds: „Hoeveel jaar draai je de gevangenis in als je het speelt?” Een terechte vraag bleek Böttger in 2005, toen hij ontdekte dat de geheime dienst van de DDR, de Stasi, zijn spel wel degelijk in de gaten hield. In zijn dossier stond: „Bij het zogenaamde gezelschapsspel Bürokratolopy gaat het om een dobbelspel dat op ironische wijze [...] de maatschappelijke verhoudingen belachelijk maakt.” Daarop stond drie jaar celstraf. Böttger werd met rust gelaten, mogelijk dankzij contacten buiten de DDR.