Being John, Marilyn, Che en Salvador

De foto’s zijn bekend. Het portret van Che Guevara of John Lennon met Yoko Ono in bed. Acteur John Malkovich kroop in de huid van iconen.

Foto’s Sandro Miller

Als Che Guevara. Oorspronkelijke foto: Alberto Korda (1960). Foto’s Sandro Miller, courtesy of Catherine Edelman Gallery Chicago

Is het de scène uit Being John Malkovich die fotograaf Sandro Miller inspireerde? In die bizarre speelfilm uit 1999 ontdekt een mislukte poppenspeler dat je via een tunnel tijdelijk in het hoofd van acteur John Malkovich belandt en de wereld dan door zijn ogen bekijkt. Totdat de acteur dat ontdekt, via die tunnel zijn eigen hoofd binnenglijdt en zo in een narcistische nachtmerrie belandt: een restaurant bevolkt door klonen die alleen maar ‘Malkovich’ kunnen zeggen.

„Ik was in het schaduwrijk, een wereld die geen mens mag zien”, zegt hij na afloop geschokt . Daar komt John Makovich nu op terug, gezien de expositie Malkovich, Malkovich, Malkovich: Homepage to Photographic Masters van fotograaf Sandro Miller, vanaf november te zien in de Catherine Edelman Galley in Chicago.

Miller, die hem in de jaren negentig leerde kennen als acteur bij het Steppenwolf Theater in Chicago, verplaatst ons naar een wereld bevolkt door John Malkovich. Hij vroeg de acteur te poseren op 35 beroemde foto’s die hem ooit inspireerden. Malkovich als peinzende Che Guevara van Alexander Korda, Malkovich als Einstein met uitgestoken tong van Arthur Sasse, Malkovich als naakte John Lennon van Annie Leibowitz, die zich als een babyaapje aan Yoko One vastklampt.

John Malkovich (60) is heel geschikt voor zo’n project. In een ver verleden speelde hij brave, emotioneel behoeftige personages, zoals zoon Bif in Death of a Salesman, maar je ziet hem liever als sinistere manipulator of sardonische sadist. In 1988 beleefde hij zijn grote doorbraak als geslepen verleider Markies de Valmont in Dangerous Liaisons, en dat bleef hij: een kat die vagelijk geamuseerd met zijn prooi speelt.

Het zal die lange, elegante gestalte zijn, die dunne wrede lippen, die reptielachtige ogen en vooral die hoge, lijzige lispelstem: alles aan hem suggereert kilheid, raffinement en dreiging. Hij is op zijn best als manipulator Ripley, psychopaat Cyrus the Virus in Con Air of huurmoordenaar Mitch Leary, die in In the Line of Fire (1993) de Amerikaanse president vooral lijkt te willen doodschieten om de stramme lijfwacht Clint Eastwood te treiteren.

Om Malkovich hangt iets raadselachtigs en sinisters, dat zich heel goed leent voor parodie. Dat noemde scenarioschrijver Charlie Kaufman als voornaamste reden om hem te kiezen voor Being John Malkovich (1999) Naast het feit dat zijn naam grappig klinkt als je hem herhaalt. Malkovich, Malkovich, Malkovich.

Zoiets zal Sandro Miller ook hebben gedacht. Want of je hem nou vermomt als Salvador Dali, Marilyn Monroe of Andy Warhol, de acteur zal nooit als kameleon in zijn personage verdwijnen. Hij blijft John Malkovich, het raadsel.