Veilinghuizen azen op groei in top kunstmarkt

Vooral in het topsegment van de kunstmarkt verwachten veilinghuizen als Sotheby's en Christie’ s nog groei, nu wereldwijd de superrijken met kunst geld willen verdienen.

Christie’s veilt in november 11 werken uit de collectie van kunstenaar Cy Twombly, waaronder Hot Dog (1964) vanRoy Liechtenstein. Bij Sotheby’s gaat één werk uit de reeksFlag (1983) vanJasper Johns onder de hamer.

Een maand geleden maakte veilinghuis Sotheby’s duidelijk dat de verwachtingen voor het najaarsseizoen bij de veilingen nog eens flink opgeschroefd kunnen worden. Uit een deponering bij de New Yorkse beurstoezichthouder SEC bleek dat het veilinghuis een ruimere lening heeft losgekregen bij zijn bank. Die zal onder meer gebruikt worden om de garanties te verhogen die het veilinghuis aan verkopers verstrekt.

Klinkt niet spectaculair? Het is het wel. Die garanties zijn een manier om hogere prijzen in de markt te leggen en potentiële kunstverkopers voor de neus van concurrent Christie’s weg te kapen. Door verkopers een minimumopbrengst te garanderen, onafhankelijk van de uitkomst van de veiling, hopen veilinghuizen meer topstukken bij verzamelaars los te weken zolang de hausse in de kunstmarkt voortduurt.

De truc is niet nieuw en loopt ook niet altijd goed af. In de vorige hausse, voor de financiële crisis van 2008, verhoogden de veilinghuizen ook hun garanties. Toen de kunstmarkt ook geraakt werd door de ineenstorting van de financiële markten, moest Sotheby’s stevige verliezen nemen.

Dat Sotheby’s zijn kredietfaciliteit heeft verruimd van 600 naar 850 miljoen dollar om die garanties weer te verhogen, heeft zeker te maken met het toetreden van Daniel Loeb en twee geestverwanten tot het bestuur. De miljardair en activistisch aandeelhouder leverde maandenlang kritiek dat de verdiensten van Sotheby’s te veel achterbleven bij die van concurrent Christie’s, dat de kosten te hoog waren en het veilinghuis te traag moderniseerde. Een reorganisatie is ingezet, nieuwe verkoopstrategieën worden ingezet.

Grote klappers

Het maakt ook duidelijk dat het veilinghuis denkt dat de kunstmarkt nog niet aan zijn top zit. Terwijl de eerste helft van 2014 al voor een recordomzet zorgde. In de eerste helft van dit jaar zetten de grote veilinghuizen bijna 6 miljard dollar (4,6 miljard euro) om, slechts 22 procent minder dan in heel 2013. Als het najaar net zo goed is, gaan ze daar ruim overheen.

Volgende week start het geweld in Azië met veilingen van Sotheby’s in Hongkong en de eerste veilingen van Christie’s in zijn nieuwe vestiging in Shanghai. In november zijn de grote veilingen van naoorlogse en hedendaagse kunst in New York en Londen, waar de grootste klappers te verwachten zijn. Daar is ook duidelijk of de trend zich doorzet dat nieuwe klanten onder de ultravermogenden in de wereld zich melden, zoals op de voorjaarsveilingen.

Vorige week gaf het Art & Financereport van de financiële adviesbureaus Deloitte en Art Tactic nog een positief signaal. Kunst wordt in toenemende mate gekocht met een investeringsoogmerk, blijkt uit onderzoek. Als gevolg daarvan oriënteren vermogensbeheerders, family offices en private banks zich weer meer op de kunstmarkt, niet zozeer uit liefde voor de kunstwerken maar om er geld mee te verdienen. Het vertrouwen ligt volgens peilingen van Art Tactic bij kunstexperts nog hoog, hoewel licht dalend door de onrust in Midden-Oosten en Oekraïne en door de angst dat kunstspeculatie te veel toeneemt.

Ook kleinere concurrenten maken zich op voor groei. Zij proberen klanten te trekken door prestigieuze nieuwe panden te betrekken. Het derde veilinghuis in de wereld, Philips, opent 15 oktober in Londen een vestiging in de chique wijk Mayfair, waar veel van de vermogende klanten een huis hebben. Bonhams opende vorig jaar al een nieuw veilingpand in Bond Street.

Digitaal veilen

Maar de toekomst zit niet alleen in fysieke veilingen. Deze zomer maakte Sotheby’s bekend opnieuw met eBay samen te gaan werken, nadat een eerdere samenwerking in 2003 met het onlineveilinghuis en in 2000 met onlinewarenhuis Amazon waren mislukt. eBay gaat de veilingen van Sotheby’s livestreamen naar zijn klanten, waardoor het bereik veel groter wordt.

Bij concurrent Christie’s werkt de uit platenindustrie en uitgeefwereld afkomstige bestuursvoorzitter Steven Murphy sinds 2010 aan een digitale strategie. Vooral achter de schermen wordt eraan gewerkt om alle gegevens over potentiële klanten en hun voorkeuren in databases te verwerken en die klanten makkelijker digitale toegang tot de informatie van Christie’s te geven. In oktober komt er een nieuwe website waarop meer via internet verhandeld kan worden. Totale investering: 50 miljoen dollar.

Voor de veilinghuizen is de onlinemarkt een mogelijkheid om weer geld te verdienen in de marktsegmenten onder de top. Die zorgen voor de megabedragen in krantenkoppen, maar verhullen dat in de segmenten daaronder al lang de sleur in de verkoop zit. Nu zorgt de onlineveilingmarkt voor slechts 5 procent van de opbrengsten, maar de verwachting is dat het snel zal gaan groeien.

Dat moet de afhankelijkheid van de grote klappers verminderen. Want die spoeling is dun. Van de 36.000 naoorlogse kunstenaars van wie werken via veilinghuizen zijn verkocht, zijn er maar 50 van wie werken voor meer dan 10 miljoen dollar zijn geveild. Deze week werden de eerste werken bekend die Sotheby’s en Christie’s onder de hamer brengen. Christie’s veilt op 12 en 13 november werken uit de collectie van de in 2011 overleden kunstenaar Cy Twombly van onder meer Roy Liechtenstein, Andy Warhol en Bruce Nauman. Ze moeten ongeveer 15 miljoen dollar opbrengen. Voor dat bedrag denkt Sotheby’s in diezelfde week één werk uit de serie Flags van Jasper Johns te veilen.