Spanje trekt strenge abortuswet in

Spaanse minister van Justitie treedt af nu premier Rajoy gematigde kiezers tegemoet wil komen.

Het leek vorig jaar nog een opvallende overwinning van conservatieven in het liberale Europa te gaan worden: de plannen van de Spaanse regering om de liberale abortuswetgeving van het land terug te draaien. Gisteren heeft de centrumrechtse premier Mariano Rajoy zijn omstreden anti-abortusvoorstellen weer ingetrokken. De koerswijziging leidde meteen tot het aftreden van de verantwoordelijke minister van Justitie, Alberto Ruiz-Gallardón.

Het plan van de regering-Rajoy zou hebben betekend dat abortus alleen nog zou zijn toegestaan na verkrachting of wanneer de gezondheid van de vrouw ernstig gevaar zou lopen. Dit moest door twee artsen zijn vastgesteld die niet verbonden mochten zijn aan het centrum dat de ingreep uitvoert. Klinieken mochten geen reclame meer maken.

Daarmee werd niet alleen de liberale wetgeving uit 2010 van de socialistische regering teruggedraaid, ook de eerste Spaanse abortuswet van 1985 (waarin abortus werd gedecriminaliseerd). Rajoy maakte er een politiek gebaar mee naar de katholieke kerk en naar de rechtse vleugel van zijn Partido Popular (PP), een centrumrechts verzamelbekken waarin (ultra-)conservatieve maar ook liberalen hun plek hebben.

Volgens dagblad El País komt de tournure van Rajoy voort uit zijn angst dat hij, voor het verkiezingsjaar 2015, gematigde kiezers van zich zou vervreemden. Uit peilingen bleek dat niet alleen een meerderheid van de Spanjaarden, maar ook een meerderheid van het PP-electoraat tegen de strenge abortuswetgeving was gekant.

In een periode waarin de eenheid van Spanje onder druk staat – Catalonië lijkt vastbesloten een referendum over onafhankelijkheid te houden – kan Rajoy zich onrust binnen zijn partij over een gevoelig onderwerp als abortus niet veroorloven.

Rajoys geschipper betekent het einde van de politieke carrière van Gallardón (55) de oud-burgemeester van Madrid die begin deze eeuw nog gold als één van de grote talenten van de PP. „Ik verlaat de politiek”, verklaarde Gallardón gisteren bij zijn aftreden. Hij zei dat hij, tot voor kort, geen enkel verzoek vanuit de PP had gekregen om zijn voorstel aan te passen.

De anti-abortusbeweging Derecho a Vivir (recht op leven) is woedend en spreekt van „verraad”. De groepering kondigde aan campagne te zullen voeren tegen Rajoy – bij de lokale, regionale en nationale verkiezingen volgend jaar. Tot dusver heeft de PP geen geloofwaardige politieke concurrentie op rechts.

Rajoy zei gisteren de socialistische wet uit 2010 niet helemaal intact te willen laten. De PP-regering wil nu een minimale aanpassing van de huidige regels: meisjes van zestien en zeventien moeten voor hun abortus weer toestemming van hun ouders vragen. Met dit onderdeel – vrije keuze voor minderjarigen – ging Spanje onder de socialisten verder dan de meeste landen in Europa. Het leeuwendeel van hun erfenis blijft nu overeind.