Philips wil geen Nokia worden

Philips splitst zich op: licht, en consumentenartikelen met medische apparaten. Minder log, meer innovatie. Onvermijdelijk.

Sneller, we moeten sneller! Jarenlang vuurde Philips-topman Frans van Houten zijn Accelerate!- reorganisatieprogramma op het technologiebedrijf af. Hij slaagde er niet in het oude Philips te veranderen in een geoliede machine die het kon opnemen tegen gespecialiseerde concurrenten.

Philips maakte gisteren bekend dat het bedrijf volgend jaar, uiterlijk in 2016, wordt opgesplitst in twee delen. Minder log, minder bureaucratie; dat moet de innovatie en de omzet ten goede komen.

De lichtdivisie met 48.900 medewerkers wordt afgestoten. De andere twee pijlers, consumentenproducten en de medische tak (samen circa 55.000 medewerkers), gaan in 2015 samen verder onder de naam Philips HealthTech. Daar zal Van Houten, aangetreden in 2011, zelf leiding geven. De historische scheiding doet pijn; Philips begon in 1891 als gloeilampenproducent.

Apple en Google

HealthTech (gecombineerde jaaromzet: 15 miljard euro) heeft de beste groeimogelijkheden, dankzij de vergrijzing en groeiende vraag naar zorg in ontwikkelingslanden. Er liggen nieuwe concurrenten op de loer. Niet voor professionele Philips-producten als MRI-scanners, maar voor consumentenapparaten. Zowel Apple als Google stort zich op fitness-apps en sensoren die medische data verzamelen via smartphones. Amerikaanse ziekenhuizen beginnen te experimenteren met de HealthKit van de iPhone die medische gegevens en bewegingsdata naar de arts stuurt. Het is een kleine stap naar toepassingen als diabetes en hartritmestoornissen.

Van Houten ziet de bui al hangen, vertelt hij in een telefonische toelichting. „Je hoeft maar naar Finland te kijken hoe snel een bedrijf z’n relevantie kan verliezen.” Hij schetst het nachtmerriescenario van Nokia. De marktleider werd in drie jaar ingehaald door Apple en Google en is opgeslokt door nieuwe eigenaar Microsoft. Een ander schrikbeeld is Sony dat miljardenverlies lijdt. De les: stilzitten is geen optie.

Harde beslissingen

Van Houten nam eerder rigoureuze beslissingen; hij ging in 2006 NXP leiden, toen Philips zijn halfgeleiderdivisie buiten de deur zette. Bij NXP verkocht hij de divisie die systeemchips voor mobiele telefoons maakte. Van Houten gooide bij Philips de verlieslijdende tv-tak eruit, een beslissing die zijn voorganger Gerard Kleisterlee voor zich uit had geschoven.

In het verleden ontkende Philips dat er plannen voor opsplitsing waren: de kruisbestuiving tussen de divisies zou te waardevol zijn. Dat valt mee. Ambilight (de gekleurde lampen achter de tv) bleek niet voldoende om de televisietak winstgevend te krijgen. Of neem de Direct Life bewegingsmeter uit 2009 – een voorloper van de fitnessbanden en activiteitenmeters die je nu in elke smartphone vindt. Philips slaagde er niet in om die voorsprong in commercieel succes om te zetten. De innovatie belandde tussen de wal en het schip.

Wat gebeurt er met licht?

Hoewel Van Houten gisteren hoog opgaf van de groeipotentie van de lichtdivisie – van intelligente armaturen tot lantarenpalen met internetverbinding – lijkt Philips de lichtdivisie (zelfstandige jaaromzet 7 miljard) al op te poetsen voor een verkoop. Componententak Lumileds, waar ze de chips maken voor ledlampen, staat al in de etalage. Concurrent Siemens stootte zijn lichtdivisie Osram vorig jaar al af – een externe investeerder zou de bedrijven kunnen samenvoegen.

De lichtdivisie krijgt een aparte juridische structuur. Het bedrijf heet nog wel gewoon Philips en het hoofdkantoor blijft in Nederland. De Nederlandse organisatie is uitgedund tot 13.000 mensen, van wie er 2.500 bij Philips Lighting Nederland werken. Het personeel voelt zich aan de kant gezet. Je hoeft de woorden van het persbericht maar om te draaien om te zien wat eraan schort: „De lampendivisie zal profiteren van meer snelheid en wendbaarheid om te innoveren, kapitaal te vergaren en de omzet te vergroten.” Met andere woorden: het bedrijf is nu te traag.

Het samenvoegen van Health en Consumer Lifestyle lijkt een logische keuze; Philips wil een rol spelen in de dagelijkse gezondheid, zowel thuis als in het ziekenhuis. Niet alleen als leverancier van de medische apparatuur, maar ook als softwarebedrijf dat artsen bij hun diagnose helpt met het beheren en analyseren van grote hoeveelheden medische data.

Hoe lang HealthTech ook producten blijft leveren als espressomachines en sapcentrifuges is onduidelijk. De kans lijkt groot dat de huishoudelijke apparaten later alsnog afgestoten worden. Dan is Royal Philips niet langer een conglomeraat maar een bedrijf met één heldere missie. De ontmanteling van Philips is nog maar net begonnen.