Philips: de dinosaurus die maar niet wilde uitsterven

Het einde van de industriële conglomeraten à la Philips is vaak voorspeld. De klassieke conglomeraten, die meerdere kernactiviteiten op meerdere markten voor verschillende afnemers onder één dak combineerden, golden in managementverhandelingen als de dinosaurussen van het kapitalisme.

Op een dag zouden zij uitsterven.

Beleggers zouden ondermaatse prestaties niet langer pikken. Voor de managers was de bundeling te hoog gegrepen. Toch zijn conglomeraten ook hardnekkige overlevers. Kijk naar Philips, de voormalige gloeilampenfabriek uit het zuiden des lands, zoals het concern heette toen merkreclame op televisie nog verboden was. Philips-president Frans van Houten kondigde gisteren aan dat het concern zich in twee aparte bedrijven splitst. De een zet de lichtactiviteiten voort, de bakermat van het concern. Het lichtbedrijf kan later een eigen beursnotering krijgen. Maar elke private-equityfinancier weet nu ook dat het te koop is. Het andere Philips-bedrijf bundelt de activiteiten in technologie en gezondheidszorg.

Philips heeft de afgelopen twee decennia bekende dochterbedrijven verkocht als platenmaatschappij Polygram, chipmachinefabrikant ASML in Veldhoven en chipfabrikant NXP in Nijmegen. Sommige bedrijven die uit het Philips-conglomeraat verdwenen, bleken op eigen benen aanzienlijk succesvoller dan als Philips-dochter. De waarde van de aandelen van ASML was de afgelopen jaren hoger dan die van de vroegere eigenaar Philips.

De merknaam Philips is zeker een nationaal icoon, maar Philips zelf is in de loop der jaren steeds minder Nederlands geworden. In dat opzicht is de reactie van FNV Bondgenoten die de aantijging doet van verraad eerder emotioneel dan zakelijk. Philips is al jaren niet meer de grootste particuliere werkgever van Nederland. Steeds minder een koploper in arbeidsverhoudingen, in moderne technologie. Steeds minder een onderneming met een bevoorrechte positie in politiek Den Haag. Een generatie managers, consumenten, burgers en werknemers is opgegroeid met Philips als synoniem van sanering en afslanking.

Philips heeft een beslissing genomen die als onvermijdelijk moet worden gekwalificeerd. Philips-president Van Houten deed de aankondiging op een beleggersdag in Londen, hét financiële centrum van Europa. Daarmee onderstreept hij de rol die beleggers en financiële overwegingen spelen in de beslissing. Maar Philips dient wel te beseffen dat het bedrijf, dat in Nederland de meeste uitgaven doet aan onderzoek en ontwikkeling, een bredere kring van belangen heeft dan alleen het beleggersbelang.