‘Duizenden abortussen om financiële problemen’

Dat zei SGP-fractievoorzitter Kees van der Staaij vorige week in de Tweede Kamer.

illustratie Jet Peters

De aanleiding

Onze prioriteiten liggen verkeerd, als je het aan SGP-leider Kees van der Staaij vraagt. „Ik vind het treurig als het wel uitgebreid over acht wilde zwijnen en Zwarte Piet gaat in dit land, maar niet over duizenden gevallen waarin financiële problemen reden zijn voor abortus”, zei hij vorige week in de Tweede Kamer.

Zou dat waar zijn, van die abortussen? Wij checken het.

Waar is het op gebaseerd?

Van der Staaij verwijst naar een rapport over het functioneren van de abortuswet (of in jargon: de Wet afbreking zwangerschap). Het is een onderzoek uit 2005 en werd uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid.

En, klopt het?

Er zijn heel veel uiteenlopende redenen waarom vrouwen een zwangerschap afbreken. Nog niet getrouwd, bijvoorbeeld. Geen goede woonruimte. Ouders niet akkoord met zwangerschap. Psychische problemen. Geen kinderwens. Of zwanger vanwege ongewild seksueel contact.

Dat blijkt uit het onderzoek van het ministerie van Volksgezondheid naar het functioneren van de abortuswet, dat werd verricht in 2004. Dat onderzoek maakt gebruik van gegevens uit zelfevaluatie. Vrouwen in geselecteerde klinieken en ziekenhuizen (die representatief zijn voor Nederland) die een abortus hadden gehad, werd gevraagd die lijst nadien in te vullen. Een representatief aantal van hen deed dat.

Het onderzoek is al wat ouder, negen jaar nu, maar er wordt nog steeds naar verwezen door bijvoorbeeld de stichting Rutgers WPF, die zich bezighoudt met seksualiteit. De abortuscijfers zijn daarnaast niet ingrijpend veranderd. In totaal werden er in 2004 29.094 abortussen uitgevoerd, blijkt uit cijfers van de Inspectie voor de Gezondheidszorg. In 2012 werden 30.577 zwangerschappen afgebroken – na een periode van lichte stijging daalt sinds een paar jaar het abortuscijfer weer licht.

Nederland heeft, ondanks vrij liberale wetgeving, overigens één van de laagste abortuscijfers ter wereld, staat in het rapport. Per duizend inwoners werden in Nederland 8,7 abortussen uitgevoerd. In Engeland en Wales waren dat er 16,6 en in de Verenigde Staten 20,9.

Terug naar de redenen tot abortus. In het onderzoek wordt geld vaak genoemd. Of zoals het in de vragenlijst staat: ‘financiën’. Ongeveer de helft van de vrouwen noemt financiën als één van de redenen voor hun abortus. En voor iets meer dan één op de tien vrouwen is het zelfs de belangrijkste overweging. Gezien de representativiteit van het onderzoek geldt dit dus voor duizenden vrouwen, zoals Kees van der Staaij ook zegt.

Tot zover klopt de stelling. Maar over de verdere formulering valt te twisten.

Want ‘financiën’ als reden opgeven voor een abortus is niet precies hetzelfde als ‘financiële problemen’ opgeven als reden. Je kunt als vrouw immers financieel ‘gezond’ zijn, maar vinden dat je niet genoeg geld hebt om ook nog voor een baby te zorgen, of je geld (op dat moment) liever uitgeven aan een vakantie of een nieuwe auto.

Conclusie

Kees van der Staaij zei vorige week dat ‘financiële problemen’ voor duizenden vrouwen een reden tot abortus zijn. De aantallen zijn herkenbaar, maar zijn formulering is net niet precies genoeg. Ongeveer de helft van de vrouwen noemt ‘financiën’ als één van de redenen om een zwangerschap te onderbreken. ‘Financiën’ en ‘financiële problemen’ zijn niet hetzelfde te noemen. De stelling is grotendeels waar.