Afrikaans leven, van Lagos naar Bamako

De Nigeriaanse fotograaf doorbreekt stereotypen door een alledaagse Afrika te tonen.

Restaurant in Yaoundé, Kameroen, 2012 Foto Emeka Okereke

De Nigeriaanse fotograaf Emeka Okereke streeft niet naar artistieke schoonheid of ambachtelijke perfectie. De allerdaagse werkelijkheid is voor hem mooi genoeg om vast te leggen. Een toevallige ontmoeting op een straathoek in de Ethiopische hoofdstad Addis Abeba. Een omgekieperde vrachtwagen in Onitsha, in het zuiden van Nigeria. Het lichtblauwe interieur van een restaurant in Yaoundé, Kameroen, waarvan de uitbaatster een geruit hoedje op heeft. Of een politieman die tegen een blauwe auto leunt, op de grens tussen Kameroen en Tsjaad.

De foto’s die Okereke maakt, vertellen een Afrikaans verhaal, zegt hij. Dat is zijn missie. „In de beeldvorming over Afrika zie je altijd de extremen. Oorlogen, hongersnood, armoede, ziektes. Die stereotypen wil ik doorbreken. De meeste Afrikanen leiden een doodnormaal leven. Dat wil ik laten zien.”

Okereke is even in Amsterdam. Zijn werk en dat van collega’s is te zien in de Prins Claus Fonds Galerie op de tentoonstelling ‘Invisible Borders’: een grensoverschrijdende kunstproject dat vijf jaar geleden van start ging en waarvan Okereke een van de belangrijkste initiatiefnemers was. Als Afrikanen hun eigen beeld willen scheppen, kunnen ze maar beter zelf het initiatief nemen, was de gedachte. In 2009 stapte Okekere daarom met een aantal gelijkgezinde kunstenaars, filmmakers en schrijvers in een bestelbus en reed vanuit zijn woonplaats Lagos naar de Malinese hoofdstad Bamako. Onderweg stopten ze in dorpen en steden om voorstellingen te geven en om met de bevolking te praten.

Na Bamako volgden de afgelopen jaren reizen naar Dakar, Addis Abeba en Libreville, steeds met andere deelnemers. En nu is het gezelschap voor de eerste keer Europa binnengetrokken. Via Malaga, Madrid, Parijs en Amsterdam zal de rondreis volgende maand eindigen in Sarajevo.

Dat eindpunt is niet toevallig. Als Afrika het continent van strijd is, wat moeten we dan wel niet van het bloedige verleden van Europa denken? Bosnië en Herzegovina waren in de jaren negentig nog het toneel van hevige strijd. Nee, de keuze is geen Afrikaanse wraakoefening, zegt Okereke. Wel een poging om het Europese publiek een spiegel voor te houden.

„In Europese ogen staat Afrika over het algemeen voor iets negatiefs. In veel Afrikaanse ogen is het glorieuze Europa het paradijs, kijk naar de migranten die proberen binnen te komen. Wij willen die beeldvorming demystificeren, ook laten zien waarom ze niet hoeven te komen.”

Okereke studeerde met een Franse beurs aan de École des Beaux-Arts in Parijs en daarna aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag. Hij komt regelmatig in Amsterdam om zijn dochtertje te bezoeken die daar met haar Nederlandse moeder woont. Europa is hem dus niet vreemd, en dat doet hem alleen maar steviger in de schoenen staan. „Ik ben geen zoekende immigrant, maar een reiziger die niet met lege handen komt en die iets te vertellen heeft”, zegt hij.

Hij en zijn metgezellen hebben met hun bus in de Bijlmer gebivakkeerd. Daar wonen de gewone mensen die zij willen bereiken. „Als we alleen zouden optreden in theaters, zouden we een heleboel mensen buitensluiten”, zegt hij. „Ik weet wie er in de Bijlmer wonen. Terwijl veel Amsterdammers daar nog nooit zijn geweest”.