Zionistische James Bond met heldenrol in Entebbe

Michael Harari (1927-2014)

Israëlische topspion

Harari was betrokken bij veel tot de verbeelding sprekende Mossad-acties.

De Mossad, de Israëlische inlichtingendienst, heeft vele spectaculaire acties op zijn naam staan. De belangrijkste daarvan kwamen voor rekening van Michael Harari. Zondag overleed hij, op 87-jarige leeftijd.

Nadat Palestijnse terroristen in 1972 tijdens de Olympische Spelen in München elf Israëlische sporters hadden vermoord, leidde Harari de operatie ‘Toorn van God’. Gedurende vijftien tot twintig jaar stelde een Mossad-team alles in het werk om de verantwoordelijken om te brengen. Op een enkeling na is dat ook gelukt.

In 1976 vermomde Harari zich als een Italiaanse zakenman om meer dan honderd Israëliërs te redden uit een gekaapt vliegtuig in Entebbe, Oeganda. Honderd Israëlische commando’s werden naar Oeganda gevlogen. De missie was een groot succes: 102 van de 106 gegijzelden werden gered, alle gijzelnemers en 45 Oegandese militairen werden gedood. De enige dode onder de commando’s was hun leider, Yonathan Netanyahu. Hij was de oudere broer van Benjamin Netanyahu, de premier van Israël.

Al op jonge leeftijd was de in 1927 in Tel Aviv geboren Harari actief voor de Palmach, de elite-eenheid van het ondergrondse Joodse leger voordat de staat Israël werd opgericht.

De verhalen over Harari’s inventiviteit zijn talrijk. Volgens zijn biograaf, Aaron J. Klein, verkleedde Harari zich begin jaren zeventig met zijn team als een stel hippies dat in een oud Volkswagenbusje van Napels naar Tripoli zou reizen, in een veerboot. Het eigenlijke plan was om een ‘hooggeplaatste Arabier’ te vermoorden.

Harari kreeg geen toestemming van het hoofdkantoor van de Mossad, maar wilde bij wijze van oefening toch alle handelingen uitvoeren. Toen dat eenmaal mocht, waren de kaartjes voor de veerboot uitverkocht. Dat loste Harari op door met gespreide armen op de gezagvoerder van de veerboot af te stappen. Bij het handenschudden gaf Harari hem een stapeltje bankbiljetten. „Giovanni! Hier zijn mijn tickets, en daar is mijn busje.” Het lukte.

Niet alles lukte wat Harari ondernam. Tijdens de operatie ‘Toorn van God’ maakte zijn team een grote blunder. In het Noorse Lillehammer werd, in plaats van de Palestijnse terrorist Ali Hassan Salameh, de onschuldige Marokkaanse ober Ahmed Bouchiki vermoord. Zijn vrouw was zeven maanden zwanger. Harari, die net op tijd naar Israël wist te vluchten voordat de Noorse politie hem kon oppakken, bood zijn ontslag aan bij premier Golda Meir. Zij weigerde, omdat er „nog veel moest gebeuren”.

Na zijn formele afscheid bij de Mossad, in 1980, vertrok Harari naar Midden-Amerika. Officieel als zakenman, officieus als Hoofd Inlichtingen Latijns-Amerika voor de Mossad. Zelf heeft Harari altijd ontkend dat hij de rechterhand zou zijn geweest van Manuel Noriega, de dictatoriale leider van Panama in de jaren tachtig.

Volgens zijn biograaf heeft Harari meer indruk gemaakt bij de operationele eenheid van de Mossad dan al zijn voorgangers en opvolgers. De ‘zionistische James Bond’ mag dan voornamelijk actief zijn geweest in de jaren zeventig, toen een slimme verkleedpartij wellicht meer effect had dan nu, maar zijn naam leeft voort binnen de Mossad.