Spitsroedenlopen voor Franse premier in Berlijn

Een diep meningsverschil gaat schuil achter de beleefdheden tussen de Franse premier en de Duitse bondskanselier.

Valls en Merkel gisteren bij het Bundeskanzleramt in Berlijn. Merkel wenste Valls „veel succes” met zijn hervormingen. Foto Reuters

Voor de Franse premier Manuel Valls was het spitsroedenlopen, gisteren tijdens zijn bezoek aan Berlijn. Te midden van steeds slechter nieuws over de Franse begroting lanceerde hij een charmeoffensief in de richting van de Duitse bondskanselier Angela Merkel (CDU). Merkel deed vriendelijk, maar op een gereserveerde manier – zoals mensen doen wanneer een aan lager wal geraakt familielid op visite komt.

De Franse economie stagneert nog altijd. Parijs zal het tekort op de staatsbegroting de komende twee jaar niet onder de 3 procent kunnen krijgen, zoals afgesproken in het Europese Stabiliteits- en Groeipact. Valls, die net een nieuw kabinet heeft geformeerd, kwam onder het mom van een kennismakingsbezoek langs om Merkel te vragen om steun, in Brussel.

De datum voor het bezoek was zorgvuldig gekozen. Het was gisteren exact dertig jaar geleden dat de Duitse bondskanselier Helmut Kohl en de Franse president François Mitterrand hand in hand in Verdun de Frans-Duitse vriendschap bezegelden. Valls kreeg weliswaar goedkeuring voor zijn hervormingen van Merkel, maar uiterst minimaal. Op de gezamenlijke persconferentie wenste Merkel de Fransen „veel succes”. Maar ze zei ook dat het aan de Europese Commissie is om te oordelen over de herstructureringsplannen van de Franse regering.

Valls had tevoren trots verklaard dat hij niet naar Berlijn ging „om gunsten te vragen”. Vanuit zijn eigen partij had hij de opdracht meegekregen om Merkel aan te sporen om meer in de Europese economie te investeren. „Als Duitsland zich voor de groei in Europa inzet, zullen de Fransen van Duitsland houden”, zei de Franse premier.

Maar Merkel is niet geïnteresseerd in Franse populariteit. De Duitse regeringsleider doet wat zij altijd doet: vasthouden aan de eigen lijn. Duitsland kan in haar ogen niet schuldenlanden als Griekenland streng de maat nemen als het om begrotingsdiscipline gaat en dan een uitzondering maken voor Frankrijk. Zonder het bevriende buurland te noemen zei Merkel dat het „belangrijk is dat wij ons houden aan datgene wat we met elkaar afgesproken hebben, en dat is het Stabiliteits- en Groeipact”. Het gaat haar om de geloofwaardigheid en betrouwbaarheid van de Duitse politiek, zei Merkel ook, in het belang van de Europese geloofwaardigheid. „Groei kan ook worden bereikt zonder extra geld”, zei Merkel zuinigjes, en daarin schuilt het diepe meningsverschil met de Fransen.

Toch veroordeelde Merkel de Franse opstelling ook niet openlijk. Voor Duitsland blijven goede betrekkingen met Frankrijk het uitgangspunt van de Europapolitiek en die mogen niet te zeer worden geschaad door een meningsverschil over de economie. Valls belooft de komende jaren vijftig miljard euro te bezuinigen op de Franse bureaucratie. En dat vindt Berlijn „aansprekend en ambitieus”. Hoe in de partij van Merkel werkelijk wordt gedacht over de Franse politiek blijkt uit uitspraken van Bondsdagsleden: „Ze willen nieuwe groei met nieuwe schulden”, zegt er een. „Zo verdwijnt vertrouwen in de economie, dat kan niet goed gaan,” zegt een ander.

Dat het Duitse front evenwel barstjes vertoont, blijkt uit de opstelling van de sociaal-democratische regeringspartner SPD, die ook voor investeringen is. Valls bezocht gisteren de Frans-Duitse Airbus fabriek bij Hamburg, waar hij hartelijk ontvangen werd door SPD-leider en vice-bondskanselier Sigmar Gabriel. „Wie crisisverscherpende maatregelen neemt,” zei hij in de richting van Merkel, „vergroot de problemen”.