‘Super Sarko’ wil graag terug, gaat dat lukken?

De Franse ex-president Nicolas Sarkozy keert terug in de actieve politiek. In 2017 wil hij voor de tweede keer president worden. Sarkozy kan Frankrijk ‘niet in de steek laten’, zegt hij, maar neemt Frankrijk hem wel terug? Vijf punten waar hij over zou kunnen struikelen.

Nicolas Sarkozy wil de Fransen „niet in de steek laten” en keert terug in de actieve politiek. Maar de kandidatuur van de oud-president voor het voorzitterschap van de conservatieve UMP als opstapje naar de verkiezingen in 2017 is niet zonder risico’s. Vijf hindernissen bij de terugkeer van ‘Super Sarko’ naar het centrum van de macht.

1 Zijn eigen (ruziënde) partij

Sarkozy hoopte volgens zijn politieke vrienden terug te keren als ‘homme providentiel’, zoals de Fransen zeggen: een verlosser die boven het politieke gekonkel van alledag staat en het land net als Generaal de Gaulle in 1958 bij de hand neemt. Maar nu keert hij terug als kandidaat voor het voorzitterschap van de diep verdeelde en bijkans failliete UMP. Alles in de partij moet op de schop, vindt Sarkozy, om de Fransen „te verenigen”, schreef hij op Facebook. Zelfs de naam van de partij moet anders, zei hij gisteren in Le Journal du dimanche. Na een explosieve leiderschapsrace in 2012 maken de verschillende politiek kampen nog altijd openlijk ruzie. Sarkozy kan de verkiezingen om het partijleiderschap op 29 november waarschijnlijk winnen, maar de volgende ronde wordt lastiger: ook Alain Juppé (oud-premier van Jacques Chirac) en François Fillon (Sarkozy’s eigen oud-premier) willen in 2017 president worden. Dat zal opnieuw tot een ‘guerre des chefs’ leiden.

2 Zijn (omstreden) politieke erfenis

Met grote beloftes werd Nicolas Sarkozy in 2007 president. Hij zou Frankrijk eindelijk hervormen en de staatsuitgaven op orde brengen. Maar dat is niet gelukt. De internationale financiële crisis speelde hem parten: geen president liet de laatste decennia het begrotingstekort, de overheidsuitgaven en daarmee de staatsschuld sneller oplopen dan hij. Door verzet van de vakbonden slaagde hij er ook niet in de arbeidswetgeving te liberaliseren en daarmee de concurrentiekracht van de Franse economie te verbeteren. Sarkozy „ontsnapt niet aan de vraag: ‘Wat wil hij nu en waarom heeft hij dat niet eerder gedaan?’”, sneerde voorzitter Jean-Christophe Cambadélis van president Hollandes Parti Socialiste zaterdag.

3 De (wantrouwige) Fransen

Want willen zij Sarkozy wel terug? Na vijf jaar ‘bling bling’ en een hyperactieve president die zichzelf in het middelpunt van de politiek plaatste, kozen zij in 2012 met de ogenschijnlijk saaie Hollande voor de anti-Sarkozy. Dat dat geen garantie voor populariteit was, weten we inmiddels: Hollande staat historisch laag in de peilingen. Toch keert liefst 63 procent van de Fransen zich volgens een peiling van bureau CSA nu ook tegen een kandidatuur van Sarkozy. Hij mag populair zijn in zijn eigen partij, hij is dat niet bij de gemiddelde Franse kiezer.

4 Marine Le Pen

Nicolas Sarkozy is „een man van het verleden”, zegt Marine Le Pen, de voorvrouw van het populistische Front National (FN). Voor haar is zijn terugkeer het ultieme argument dat de Franse politiek aan vernieuwing toe is. Sarkozy, die in 2007 veel FN-kiezers aan zich wist te binden, rekent erop dat hij (anders dan François Hollande) een tweede verkiezingsronde van Le Pen zou kunnen winnen als linkse kiezers hem steunen om een ‘extreem-rechtse’ president van Frankrijk te voorkomen. Maar veel linkse kiezers hebben zó’n aversie tegen Sarkozy dat dit scenario niet gegarandeerd is. „Ik heb (in Frankrijk) nooit zoveel wanhoop en boosheid gezien”, zei Sarkozy gisteravond over de stand van het land. Door de opkomst van het Front National heeft hij „geen andere keus” dan zich te kandideren.

5 De juridische affaires

Sarkozy is sinds zijn verkiezingsverlies in 2012 in een onontwarbare kluwen justitiële affaires verzeild geraakt. De meesten houden verband met illegale campagnefinanciering, in de jaren negentig voor de campagne van Édouard Balladur, en later voor zijn eigen campagnes in 2007 en 2012. Begin juli werd Sarkozy nog een dag vastgehouden voor verhoor in een corruptiezaak. Maar volgens hem zijn alle verdenkingen politiek. „Denkt u dat als me echt iets aan te rekenen zou zijn, dat ik dan zou terugkeren in de politiek?” Tegenstanders zeggen: als president is hij weer onschendbaar.