Column

Roepen in een kamer vol gelijkgestemden

Jalta is een nieuw, rechts online initiatief. De makers willen meer diversiteit in de media. Prima, vindt Floor Rusman, maar zulke platforms zijn juist níet divers.

Omdat de media volgens hem een muf links bolwerk vormen, wil publicist Joshua Livestro een rechts online platform beginnen voor opinie en verslaggeving. Het geld voor dit initiatief, Jalta genaamd, moet nog bijeengebracht worden (mensen kunnen lid worden, net als bij De Correspondent) maar de opiniemakers zijn al bekend: onder anderen Frits Bolkestein, Thierry Baudet, Nausicaa Marbe en Bart Jan Spruyt.

Livestro denkt dat ‘afwijkende meningen worden genegeerd of gecensureerd’ (dat schreef hij eens in De Telegraaf), maar die observatie baseerde hij misschien mede op zijn eigen ontslag als columnist bij Buitenhof. Alle opiniemakers die hij nu aanneemt bij Jalta, hebben of hadden elders plekjes om ongecensureerd hun afwijkende mening te laten horen: bij NRC, Elsevier, de Volkskrant, GeenStijl en De Telegraaf. Het enige nieuwe is dat de rechtse afwijkende meningen nu netjes gebundeld worden achter een paywall.

Hoewel ik niet achter Livestro’s observatie sta van het gemarginaliseerde rechtse geluid, deel ik zijn verlangen naar diversiteit. Wanneer iedereen hetzelfde vindt, valt er niets meer te beleven in het publieke debat.

Maar daar ligt precies het probleem van zo’n initiatief als Jalta. Onder het aanroepen van diversiteit wordt een platform gecreëerd dat expliciet niet-divers is. Hoe afwijkend is een mening nog als hij is ingebed tussen gelijksoortige afwijkende meningen? En, belangrijker: wat is de functie van zo’n eenzijdig medium? Waarschijnlijk dezelfde als die van andere gekleurde publicaties: de lezer bevestigen in zijn gelijk.

Ik moest denken aan een GroenLinks stemmende, Groene Amsterdammer-lezende vriend die zich eens verslikte in zijn muntthee toen hij zag dat ik een Opinio bij me had (het rechtse opinietijdschrift dat korte tijd heeft bestaan). Hij vroeg waarom ik in godsnaam zoiets zou lezen, terwijl hij keek alsof ik het partijblad van de NSB vasthield. Voor hem had De Groene Amsterdammer gewoon gelijk: verder kijken was overbodig. Eenzelfde houding zie je bij sommige lezers van De Correspondent, die in hun reacties laten weten het heerlijk te vinden dat ze worden bevestigd in hun wereldvisie.

Het is niet erg dat er linkse en rechtse media zijn, maar dat wordt het wel als de lezers zich beperken tot hun favoriete geluid. Ten eerste is er geen publiek debat meer wanneer de verschillende stemmen langs elkaar heen praten. Roepen in een kamer vol gelijkgestemden is hetzelfde als roepen in een lege kamer. En ten tweede moet je voor gedachtevorming kritisch en nieuwsgierig zijn in plaats van lui en bevooroordeeld. In zijn boek How we think schreef de filosoof John Dewey: ‘Als de suggestie die verschijnt meteen wordt geaccepteerd, hebben we onkritisch denken, het minimum van reflectie.’ Twijfel en tegenargumenten zijn noodzakelijk. Als je maar één kant van de zaak wil zien, kun je net zo goed meteen ophouden met denken.