PvdA wil VN-mandaat voor strijd tegen IS, VVD vindt dat niet nodig

In de coalitie van VVD en PvdA heerst verdeeldheid over de vraag of voor militair optreden tegen de strijders van de Islamitische Staat een volkenrechtelijk mandaat vereist is. PvdA-leider Samsom benadrukte gisteren in het televisieprogramma Buitenhof dat een dergelijk mandaat voor zijn partij noodzakelijk is. „Ik sluit uit dat wij meedoen zonder mandaat”, zei hij.

Voor coalitiepartner VVD is een volkenrechtelijk mandaat daarentegen geen absolute voorwaarde, aldus het Tweede Kamerlid Han ten Broeke van deze partij. „Een volkenrechtelijk mandaat is voor ons niet zaligmakend”, laat hij desgevraagd weten.

Met deze opvatting keert de fractie zich ook tegen premier en partijgenoot Mark Rutte. Die stelde afgelopen vrijdag op zijn wekelijkse persconferentie na afloop van de ministerraad dat voor een militaire actie boven Syrië een mandaat nodig is. Als dat er niet komt dat zou volgens hem bekeken moeten worden of de Nederlandse bijdrage aan de internationale coalitie beperkt kan worden tot Irak. VVD-Kamerlid Ten Broeke zegt dat zijn partij niet voor dergelijke uitzonderingsbepalingen is.

De VVD is voor het zoeken naar een adequaat volkenrechtelijk mandaat maar kan zich situaties voorstellen waarbij militair ingrijpen al legitiem is zonder dat overeenstemming is bereikt binnen de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties, aldus Ten Broeke. Ook humanitaire noodsituaties kunnen militaire acties legitimeren, Hij wijst in dit verband op de huidige vluchtelingenstroom vanuit Syrië naar Turkije.

Over de mandaatkwestie zal de komende dagen in New York waar de jaarlijkse algemene vergadering van de Verenigde Naties wordt gehouden uitvoerig door de meest betrokken landen worden gesproken. Volgens Rutte is het „voorstelbaar dat zich een redenering laat bedenken die het mogelijk maakt ook voor het Syrische deel een volkenrechtelijk mandaat te hebben”.

Zeker in de Nederlandse politiek ligt deze zaak uitermate gevoelig. De Amerikaanse inval in Irak in 2003 leidde binnen de regeringscoalitie van CDA en PvdA tot grote onenigheid omdat ook hier discussie was over de vraag of deze actie volkenrechtelijk gelegitimeerd was. Een onderzoekscommissie onder leiding van de jurist Davids stelde in 2010 dat de actie van de Amerikanen een „adequaat volkenrechtelijk mandaat ontbeerde’’.