Met LeesID moet ook Alexander Klöppings moeder ebooks kunnen downloaden

Eppo van Nispen tot Sevenaer, directeur Stichting CPNB Foto ANP

CPNB en bol.com lanceerden recentelijk LeesID: een persoonlijke boekenkast voor ebooks waarmee de versnippering in ebookland moet worden tegengegaan. Het is een poging om ‘platformneutraal’ te worden, zegt CPNB-directeur Eppo Van Nispen.

Van de vele waarschuwingen die dit voorjaar waren opgenomen in het advies aan de Raad van Cultuur, blijkt één in ieder geval niet aan dovemansoren gericht: op het gebied van ebooks moet initiatief getoond worden.

Ideeën over de toekomst van digitaal lezen buitelen inmiddels over elkaar heen: Bol.com breidde zijn assortiment aan internationale e-books enorm uit door een samenwerking met de Canadese e-readingservice Kobo, uitgeefconcern WPG is bezig meteen soort ‘Spotify for books’ en vanuit het uitgeefconcern VBK kwam het aloude idee voor een boekenleesclub, onder de inmiddels veelbesproken naam Elly’s Choice. Dat bol.com zich - samen met CPNB - in de strijd roert, is niet verwonderlijk met de steeds hardnekkiger wordende geruchten dat amazon.nl binnenkort gelanceerd wordt voor ebooks.

Omarmen

Tijdens Manuscripta, het jaarlijkse festival waarmee het boekenseizoen wordt geopend, lanceerde CPNB het digitale initiatief LeesID: een persoonlijke boekenkast voor ebooks. Een non-profit-initiatief dat, zo hoopt Eppo van Nispen tot Sevenaer, directeur Stichting CPNB, door verschillende uitgeverijen omarmd zal worden: bol.com, internetboekhandels én openbare bibliotheken.

De kosten voor het in de lucht houden van het project zijn anderhalve ton. Dat lijkt vrij weinig, maar dat heeft volgens Van Nispen tot Sevenaer te maken met de tamelijk eenvoudige infrastructuur. De opvatting is dat er zoveel verschillende ereaders zijn dat er gezocht moet worden naar een manier om ebooks op alle mogelijke manieren te downloaden op je tablet, of op welk apparaat je ook leest. Een poging om ‘platformneutraal’ te worden, zij het dat Kindle (van Amazon) en Apple zich nog niet hebben aangesloten bij het initiatief. Van Nispen tot Sevenaer:

“We hebben meerdere malen contact met ze gelegd, maar dat heeft vooralsnog niets opgeleverd. Het is de vraag wat je tegen de monopolisten in de cultuursector kan doen, maar dat is een vraag waar ze zich in Brussel over moeten buigen.”

Versnipperd

In het kantoor van bol.com geven Eppo van Nispen tot Sevenaer en Daniël Ropers, directeur van bol.com, tekst en uitleg bij het plan. Van Nispen tot Sevenaer:

“Het is de bedoeling dat de moeder van Alexander Klöpping het ook makkelijk gaat vinden om ebooks te downloaden. De manier waarop ebooks nu aangeboden worden is te versnipperd en dat is wat we met LeesID willen tegengaan. Je kan er ook je krantenabonnement in opslaan.”

Via een account van de webwinkels worden de ebooks die je aanschaft geregistreerd in een ‘persoonlijke’ boekenkast. De vrees dat alle data van de gebruikers verzameld gaat worden om zo de persoonlijke voorkeuren te kunnen bijhouden, is ongegrond, aldus Daniël Ropers:

“Data worden niet uitgewisseld, de klant blijft eigenaar van zijn eigen data zodat commerciële partijen er juist niet mee aan de haal gaan. Maar dat je iets moet doen, blijkt uit het feit dat er steeds meer digitaal gelezen wordt. Cijfers van onderzoeksbureau GFk (dat de verkoopcijfers van boeken bijhoudt, red.) lieten in juli dit jaar zien dat inmiddels 14 procent van de verkochte boeken een ebook is.”

Van Nispen tot Sevenaer:

“Je moet ervoor zorgen dat er nog geld aan verdiend wordt en je kan zo voorkomen dat alleen het kortetermijndenken van monopolisten als Apple en Amazon (met de Kindle) voordeel heeft.”

Lange termijn

Vooralsnog wordt er weinig verdiend aan het project, maar voor bol.com is dat geen bezwaar. Volgens Ropers moet dit gezien worden als een project op de lange termijn. Steeds meer mensen gaan digitaal lezen; wil je een breed aanbod houden dan zal je nu moeten investeren, is de redenatie. Daarnaast verwachten zowel Ropers als Van Nispen tot Sevenaer dat het ebook goedkoper zal worden. Dat geldt voor de materiaalkosten en het btw-tarief. Ropers:

“Een ebook verkocht moeten worden voor de helft van de prijs van de papieren versie. Nu is dat nog 75 procent. Als het btw-tarief voor ebooks 6 procent wordt in plaats van 21 procent, zoals bij het papieren boek het geval is, kun je de prijs ervan minstens 40 procent laten zakken.”

Op dit ogenblik wordt een ebook voor de wet nog altijd als software gezien en er wordt allang, maar nog zonder succes, gelobbyd voor een lager tarief. Voor Amazon heeft dat geen gevolgen, omdat zij weliswaar nu met een lager tarief kunnen werken – omdat hun hoofdkantoor in Luxemburg zit – maar vanaf 1 januari 2015 verandert de wet en geldt dat het btw-tarief is gebaseerd op het land van de ontvanger.

Een herziening van het btw-tarief is iets waar al langer voor wordt gepleit, evenals herziening van de wet dat het het papieren boek gekoppeld moet worden aan het ebook: koop je een papieren boek dan krijg je het ebook er gratis bij. Vooralsnog is dat in Nederland echter niet toegestaan.