‘Vaders zijn gelukkiger dan kinderloze mannen’

Dat zei hoogleraar Vaderschap Renske Keizer vorige week in Het Parool

illustratie Jet Peters

De aanleiding

‘Kinderen maken je leven compleet.’ ‘Kinderen verwoesten je sociale leven.’ Over het krijgen van kinderen wordt veel tegenstrijdigs beweerd. Maken ze nou gelukkiger of ongelukkiger? Vorige week gaf hoogleraar Vaderschap Renske Keizer een antwoord in Het Parool: ‘Vaders zijn gelukkiger dan kinderloze mannen.’ Is dit dan de definitieve conclusie in het kinderdebat?

Waar is het op gebaseerd?

Keizer baseert zich op haar eigen onderzoek naar de invloed van ouderschap op het leven. Samen met haar promotoren Pearl Dykstra en Anne-Rigt Poortman schreef ze in 2010 een artikel in het tijdschrift European Sociological Review, waarin onder andere werd onderzocht wat de gevolgen zijn van kinderen krijgen op het psychisch welbevinden. Keizer, Dykstra en Poortman gebruikten gegevens van de Netherlands Kinship Panel Study (NKPS), een grootschalig onderzoek naar familiebanden in Nederland. Aan 1451 vaders en kinderloze mannen was onder andere gevraagd op een schaal aan te geven in hoeverre ze tevreden waren met hun leven en hoe goed hun dagelijkse gemoedstoestand was.

En, klopt het?

Het kinderdebat is een verwarrend terrein. Dit blijkt al uit de verschillende uitlatingen van Renske Keizer zelf in de media. In 2009 zei ze nog tegen Trouw dat kinderloze mannen gelukkiger zijn dan vaders. Verschillende media namen het bericht over. En nu, vijf jaar later, zegt ze het tegenovergestelde. Nog verwarrender: beide uitspraken zijn gebaseerd op hetzelfde onderzoek van Keizer en haar collega’s. Hoe kan dat?

Eerst gaan we terug naar de bron: het artikel in European Sociological Review. De conclusies in dit artikel zijn genuanceerd. Uit de NKPS-gegevens blijkt dat vaders gelukkiger zijn dan kinderloze mannen, maar dit komt volgens de onderzoekers doordat vaders vaker een relatie hebben. Het is de relatie die zorgt voor het geluk, niet de kinderen. Toen Keizer en haar collega’s de gegevens controleerden voor partnerstatus, waren de kinderloze mannen ineens gelukkiger. De conclusie: vaders zijn gelukkiger, maar het is niet het vaderschap dat gelukkig maakt.

Als het allemaal zo genuanceerd ligt, hoe kan het dan dat Keizer op basis van dit onderzoek zulke boude uitspraken heeft gedaan? Volgens de sociologe komt dat doordat de media er niet in zijn geslaagd de nuance van het verhaal over te brengen. Maar dan nog is het markant dat Keizer soms de ene kant van het verhaal vertelde, en dan weer de andere. In 2009 weidde ze in Trouw nog uit over hoeveel gelukkiger kinderloze mannen waren: die hadden minder stress en meer vrije tijd.

Wat zeggen andere onderzoeken over de kinderkwestie? Sociologe Babette Pouwels deed er ook onderzoek naar. In haar proefschrift stelt ze dat het geluksgevoel van mensen (zowel van mannen als vrouwen) na de geboorte van hun kind afneemt, om pas na zeven jaar (bij mannen) en vijftien jaar (bij vrouwen) weer toe te nemen. Deze uitkomst is volgens Pouwels in lijn met ander onderzoek, waaruit blijkt dat het krijgen van kinderen geen of een negatieve correlatie heeft met geluk.

Overigens geeft Pouwels in haar proefschrift ook aan dat geluksonderzoek een omstreden terrein is. Er zijn verschillende wetenschappers die stellen dat gelukkig zijn aangeboren is, en dat levensgebeurtenissen zoals het krijgen van kinderen er weinig invloed op hebben.

Conclusie

Uit het onderzoek waarop Renske Keizer haar uitspraak baseerde, blijkt inderdaad dat vaders gelukkiger zijn. Maar dit geluk wordt volgens de onderzoekers veroorzaakt door de partner, niet door de kinderen. Wanneer de onderzoeksresultaten hiervoor zijn gecontroleerd, blijken de kinderlozen ineens gelukkiger. Kortom, een multi-interpretabele uitkomst. In elk geval blijkt het causale verband tussen vaderschap en geluk dat Keizer suggereert met haar uitspraak niet te bestaan. En zelfs de correlatie is aanvechtbaar, want uit ander onderzoek komen weer andere resultaten: kinderen zouden vooral in de eerste jaren na de geboorte geluksdempend werken. Om deze redenen beoordelen wij de uitspraak als grotendeels onwaar.