No dus. Maar gaat het nog goedkomen tussen de buren?

De Schotten krijgen geen eigen land, maar Cameron beloofde wel meer zeggenschap. Zo wordt het koninkrijk niet ‘verenigder’.

Op de Paisley Road in Glasgow zijn twee huizen onder één kap. Het ene was de afgelopen weken beplakt met Yes-posters, bij het andere wapperde de Britse vlag. Maar aan de schutting hing een banner: „Uw buurman blijft uw buurman”.

De referendumcampagne verscheurde families, verdeelde vrienden, en zette buren tegen elkaar op. Vooral de afgelopen twee weken liepen de emoties hoog op, met beide kampen die elkaar van intimidatie beschuldigden. De uitslag liet ook een tweedeling zien: hoe welvarender en ouder, des te meer men geneigd was ‘nee’ te stemmen. Des te jonger en armer, des te groter was de kans op ‘ja’. Dat is een ongemakkelijke waarheid.

Gisteren veranderde de slogan van de Yes-campagne onmiddellijk in One Scotland. De anti-onafhankelijkheidscampagne Better Together kreeg als ondertitel „Strength in Unity”, kracht door eenheid. Campagneleider Alistair Darling zei: „Kom op Schotland. Laten we samen verder gaan.”

Nu zijn de Engelsen óók ontevreden

Maar in Schotland mag verzoening dan op ieders lippen liggen, het debat is overgeslagen naar Wales, Noord-Ierland en Engeland. Met name de inwoners van het laatste land, die nooit discussieerden over identiteit, politieke vertegenwoordiging of soevereiniteit, roeren zich.

Het is het gevolg van beloftes die premier David Cameron maakte samen met vicepremier Nick Clegg en oppositieleider Ed Miliband. Het Schotse parlement zal meer macht krijgen, bijvoorbeeld om bepaalde belastingen te heffen, of om huursubsidie toe te kennen. Om welke bevoegdheden het precies gaat, moet eind januari duidelijk zijn. Dat leidde tot geklaag in Wales en Noord-Ierland en boze reacties in Engeland. Gisteren beloofde Cameron daarom al „meer zeggenschap” aan de Engelsen, Welsh en Noord-Ieren.

Dat betekent dat het Verenigd Koninkrijk opnieuw ingericht zal worden. Nu houdt het land het midden tussen een federale unie en een eenheidsstaat. In tegenstelling tot de Schotten, Welsh en Noord-Ieren hebben de Engelsen geen eigen regioparlement. Een groeiende groep Engelsen vindt dat er niet langer sprake is van fair play.

De discussie die zich nu ontspint, is een technische. Cameron beloofde gisteren dat er gekeken zal worden naar „Engelse stemmen voor Engelse kwesties”, de zogenoemde West Lothian Question. Nu mogen de 107 Lagerhuisleden uit Wales, Noord-Ierland en Schotland meepraten en -stemmen over wetgeving die alleen op Engeland van toepassing is. Andersom hebben Engelse Lagerhuisleden geen zeggenschap over kwesties in Schotland, Wales en Noord-Ierland. In de praktijk gebeurt het eerste zelden, maar het bestaan van de optie zorgt voor onvrede.

Dat Cameron die belofte maakte, laat zien dat het met de eenheid van de drie belangrijkste partijleiders gedaan is. Om te voorkomen dat Schotland ‘ja’ zou stemmen, werkten de Conservatieven, Labour en de Liberaal-Democraten samen. Maar nu richten ze zich op de Lagerhuisverkiezingen, die over zeven maanden worden gehouden. Labour is tegen ‘Engelse stemmen voor Engelse kwesties’, omdat het haar 41 Schotse Lagerhuisleden uitsluit van debatten.

Cameron denkt ook aan de concurrentie op rechts: de desillusie met de politiek die voor sommige Conservatieven reden is naar de UK Independence Party over te lopen, zou zo kunnen worden gerepareerd.