Mindfulness helpt tegen depressie bij diabetes

Diabetespatiënten hebben minder negatieve gedachten als ze hun ziekte leren accepteren. Maar verzekeraars korten op de therapie.

Stenen in het zand Foto Thinkstock

Mindfulness helpt net zo goed tegen depressieve klachten als cognitieve gedragstherapie. Althans bij mensen met diabetes. Die hebben tweemaal zo vaak depressieve klachten als mensen zonder die chronische ziekte.

Dat blijkt uit het proefschrift van psychologe Annika Tovote. Ze promoveerde deze week aan de Rijksuniversiteit Groningen. Het is een van de eerste onderzoeken waarin beide therapieën met elkaar werden vergeleken.

De Nederlandse zorgverzekering vergoedt sinds begin dit jaar mindfulness alleen nog maar voor een depressie die al een aantal keren is teruggekeerd. Dat is gebeurd omdat er te weinig wetenschappelijk bewijs is voor de werking van de methode die zijn oorsprong in boeddhisme en meditatie heeft. Cognitieve gedragstherpaie wordt wel vergoed.

Tovote vindt die beslissing van de minister slecht onderbouwd. „Er is een toenemend aantal, goed opgezette studies”, zegt zij, „dat aantoont dat mindfulness behulpzaam is voor diverse groepen mensen met lichamelijke of psychische klachten, mits aangeboden door speciaal opgeleide therapeuten.”

Diabetespatiënten zijn vatbaar voor depressieve stoornissen, doordat de ziekte hoge eisen stelt aan de patiënt. Die moet regelmatig zijn bloedsuikerspiegel bewaken, letten op wat hij eet en drinkt en zorgen voor voldoende lichaamsbeweging. Deze druk leidt ertoe dat ze vaak slechter voor zichzelf zorgen, minder bewegen en hun bloedsuiker niet goed onder controle krijgen. Op termijn dreigt ernstige gezondheidsschade. Effectieve behandelingen van die depressies zijn dan ook hoog nodig.

Mindfulness en cognitieve gedragstherapie (CGT) bestrijden allebei de negatieve gedachten die bij een depressie de overhand hebben. Bij CGT leert de patiënt die kritisch te beschouwen en er nieuwe gedachten tegenover te zetten. Bij de mindfulness staat acceptatie voorop. De negatieve gedachte is er wel, maar de patiënt leert dat hij of zij er niet altijd direct iets mee hoeft. Hij leert, met meditatietechnieken, om meer in het ‘hier en nu’ te leven. Zo neemt de kans af dat hij in gepieker over het verleden of de toekomst verzandt.

Tovote gebruikte een goed gedefinieerde vorm van individuele mindfulness-based cognitieve therapie (MBCT). Depressieve klachten, angsten en diabetes-gerelateerde stress namen daardoor af en het gevoel van welbevinden nam toe.

MBCT bleek net zo effectief als de geaccepteerde CGT. De deelnemers van de therapiegroepen lieten via vragenlijsten weten dat hun klachten na afloop duidelijk waren afgenomen, terwijl die voor patiënten uit een controlegroep nog steeds bestonden. Een follow-up na negen maanden liet zien dat de resultaten beklijven.