‘Ik werd bedreigd, maar blijf actief voor de wereld’

Wouter van Dieren (73)

begon als journalist bij de NCRV. Hij werd milieubeschermer, onder meer bij de stichting de Club van Rome.

Foto Maurice Boyer

Zwarte draad

„De deur van het klaslokaal ging open. Daar stond de secretaresse van de rector. Ik moest meteen naar huis. Mijn moeder was in het ziekenhuis opgenomen. We stonden aan haar bed toen ze een paar uur later stierf. Ik was twaalf. Die shock is nooit meer overgegaan en loopt als een zwarte draad door mijn hele bestaan. De chaos waarin je dan terechtkomt heeft ertoe geleid dat ik een dwangmatige behoefte heb om alles wat er gebeurt te duiden. Vooral in grote dwarsverbanden. Zo krijg ik meer greep op de wereld en mijn leven.”

Neurotisch

„In 1968 werd ik programmamaker bij de NCRV. Ik werd de rechterhand van Godfried Bomans. Hij werd mijn mentor. Ik weet nog dat we samen topman Martin Schröder van Martinair bezochten voor een interview. Het viel me op dat Schröder zo’n eenvoudige man was. Die observatie deelde ik met Bomans. Hij zei: ‘Juist eenvoudige mensen staan aan de top van het bedrijfsleven. Wij zijn neurotische intellectuelen en krijgen nog geen vliegtuig de lucht in.’ Mijn vriendschap met Bomans eindigde overigens ook in een shock. Ik was in december 1971 net bij hem op bezoek geweest toen hij een paar uur later overleed.”

Activisme

„Als pioniers ervoeren we 1970 als het jaar van het begin. Milieu was nog geen issue, maar spoedig werd het wereldnieuws. Voor Elsevier reisde ik in het najaar van dat jaar naar de VS en daar ontmoette ik de auteurs van het latere Club van Rome-rapport Limits to growth. Ik geloofde in de analyses en wilde er aandacht voor in Nederland. Het concept nam ik daarom mee naar huis en ik maakte er vijftig kopieën van. In kapitalen schreef ik er ‘Confidential’ op. Ik gaf het aan politici en journalisten. Het zorgde voor een enorme ruis. In 1971 barstte de bom. De Club van Rome werd wereldberoemd, die roem begon in Nederland.”

Tegen

„Het kabinet-Den Uyl publiceerde in 1974 de Energienota, waarin werd uitgerekend dat we in het jaar 2000 zo’n 100.000 megawatt aan opgesteld stroomvermogen nodig zouden hebben. Dus vooral veel kerncentrales bouwen, zo dacht het kabinet. Samen met enkele vrienden heb ik toen de Bezinnings Groep Energiebeleid opgezet. We verzamelden handtekeningen van 1.200 wetenschappers en zetten een paginagrote advertentie in de dagbladen. De druk op het kabinet werd zo groot, dat de regering af zag van het plan. Een groot succes voor ons.”

Perestrojka

„Op het podium zaten de patriarch van Moskou, de aartsbisschop van Canterbury, de Rabbijn van Den Haag en de grootmoefti van Syrië. Het was de eerste Perestrojka-conferentie van Gorbatsjov in januari 1990. Als lid van de Nederlandse delegatie zat ik in de zaal. Bij de geestelijken op het podium stond ook een hindoepriester. Hij sprak een gebed uit voor de wereldvrede. Na zeventig jaar atheïsme in het Kremlin was dat een geweldige religieuze ervaring. Iedereen wist: hier wordt geschiedenis geschreven. En iedereen in tranen.”

Bedreiging

„‘Ik zal zorgen dat je niet meer aan de bak komt.’ Dat soort teksten ontving ik van enkele politici, toen we probeerden de dwaze wetgeving te blokkeren die zij hadden bedacht. Zeer bedreigend. Wekenlang van slag geweest. Dreigementen waren er ook al eerder. In de jaren 70 bijvoorbeeld, toen we de kerncentrales tegenhielden. En rond de acties voor een open Oosterschelde. Bij Kruiningen werd ik ’s nachts van de weg gereden. Ook dreigtelefoontjes. ‘We pakken je kinderen.’ En scheldpartijen van een ondernemer die zeker wist dat ik een terrorist was. Maar ik blijf actief voor onze wereld.”

Toekomst

„Wereldwijd tel ik zo’n 25 collega’s van mijn leeftijd die eveneens sinds 1970 actief zijn. Klimaat, energie, grondstoffen, voeding, toen al de hoofdthema’s van de Club van Rome. Met IMSA, onze denktank, organiseren we Springtij. Komend weekend voor de vijfde keer. Er komen 350 collega’s van het bedrijfsleven, de overheid, de wetenschap en van NGO’s. In de schitterende omgeving van Terschelling, mijn geboorteland. Drie dagen werken aan een duurzame toekomst. Wie er ooit is geweest, raakt er niet over uitgepraat.”