Hoe creëer je een baan?

Werkgelegenheid! Iedereen wil meer banen. De regering, de FNV, VNO-NCW. Minstens 100.000 extra moeten er komen, begreep ik deze week. Maar kun je dat regelen vanuit Den Haag? Of Brussel? Ik krijg altijd een beetje jeuk wanneer politici zeggen dat ze werk zullen ‘creëren’. Is het echt zo maakbaar?

Er wordt al veel gedaan op de arbeidsmarkt. Neem het trainingsaanbod van het UWV dat werkzoekenden helpt zichzelf beter in de markt te zetten. Mensen die zo’n reïntegratiecursus volgen hebben er baat bij. Dat is onderzocht. Maar ontstaan hier nieuwe banen door? Natuurlijk niet. Een werkzoekende aan een bestaande vacature koppelen is nog geen werk scheppen.

Hetzelfde geldt straks voor de brug-WW’ers en andere mensen die zich kunnen scholen met behoud van uitkering. Ook dat is goed, maar het leidt in het ideale geval tot het vervullen van vacatures waar tijdelijk niemand voor te vinden was. Ook dit zal niet leiden tot het creëren van nieuwe banen.

Al jarenlang is er maar één plek waar nieuwe banen ontstaan: het midden- en kleinbedrijf. Het grootbedrijf krimpt. De overheid ook. Maar het mkb groeit. Althans: een klein deel ervan. Niet alle ondernemerschap helpt namelijk.

Een paar CBS-cijfers. Nederland telt 1,15 miljoen zelfstandigen. Ruim 800.000 van hen zijn zelfstandigen zonder personeel en 350.000 ondernemers hebben wel personeel in dienst.

Dit laatste cijfer is al tien jaar stabiel. Alleen het aantal zzp’ers is – ruim 200.000 erbij sinds 2004 – sterk gestegen. Is dat erg? Tja, slechts weinig zzp’ers willen of kunnen anderen in dienst nemen. En in veel gevallen nemen zzp’ers werk over dat eerst in loondienst werd verricht. Dat doet dus niets voor de werkgelegenheid. Er wordt geen baan extra gecreëerd.

Wie wil dat er echt meer werk ontstaat in Nederland moet zorgen dat de mkb’ers die wél personeel in dienst willen en kunnen nemen, dat ook gaan doen. Daarvoor moeten ze het allereerst drukker krijgen. Pas wanneer een ondernemer lange tijd achter elkaar dubbele uren draait, maakt hij de grote stap van zzp’er naar werkgever. Pas wanneer het aantal overuren structureel de pan uit rijst, maakt hij de complexe stap van weinig naar veel personeel. En pas wanneer een bedrijf, door innovatie of andere initiatieven, sterk groeit door het bedienen van – liefst – buitenlandse klanten, helpt dat Nederland echt.

Maar kun je hier invloed op uitoefenen? Financiële prikkels en eenvoudiger regels helpen slechts een beetje. Ik geloof er niets van dat complexe wetgeving en geldgebrek op dit moment zoveel ondernemers met gouden ideeën tegenhouden. Het echte probleem is dat ondernemers net mensen zijn. Dat gouden idee is er vaak niet. En de meeste zelfstandigen vinden groeien gewoon heel ingewikkeld. Het betekent dat ook zijzelf moeten veranderen. Van entrepreneur naar manager. Dat ze meer risico’s moeten nemen. Uit hun comfort zone moeten.

Innovatiefondsen en groeikredieten helpen een beetje. Maar innovatie en groei draaien vooral ook om ontastbare dingen als creativiteit, zelfvertrouwen, kennis, relaties, netwerken... Eigenlijk het soort elementen waar die succesvolle UWV-cursussen over gaan.

Tijd voor een experiment wellicht? We gaan de beste UWV-mensen (zeg 5.000 van de 17.000) een jaar lang op het coachen van ondernemers met groeiambities zetten. Alleen wanneer meer zelfstandigen de stap naar het werkgeverschap wagen, alleen wanneer meer mkb’ers groeiondernemer worden, alleen dan worden er, nou vooruit dan maar, banen gecreëerd.