De burgemeester als baas van de wereld – logisch eigenlijk

Burgemeesters als redders van de wereld? Op een congres in Amsterdam droomden ze alvast over die rol.

Als het een samenzwering is, dan toch een keurige. In de raadszaal van het Amsterdamse stadhuis congresseerden vrijdag tientallen binnen- en buitenlandse burgemeesters – met stropdas of shawl, zonder ambtsketen – over de vraag of de wereld beter zou worden als zij meer macht krijgen. En de vraag of die macht moet worden belichaamd in een Parlement van Burgemeesters.

De suggesties gingen vrijdag over en weer. Maak er een jaarlijkse vergadering van zoals het World Economic Forum. Maak er een expertgroep van, zoals de Internet Engineering Taskforce. Maak er een netwerk van netwerken van.

De analyse achter deze machtsgreep is vrij overzichtelijk, volgens de aanwezige burgemeesters van grote Europese en Noord-Amerikaanse steden, wetenschappers, architecten en ondernemers. Meer dan de helft van de wereldbevolking woont nu in steden. De stad is de motor van economische vooruitgang en vernieuwing. De natiestaat heeft het moeilijk, haar regering en parlement hebben een geloofwaardigheidsprobleem. Alle problemen van de moderne samenleving – migratie, criminaliteit, armoede, milieuvervuiling, overbevolking – zijn dagelijks werk voor burgemeesters van de grote steden. „Zij zijn problem solvers van nature”, zei de voormalige burgemeester van Boston, Thomas Menino, per video.

De vervolgstap is gezet door de politicoloog Benjamin Barber, wiens boek If Mayors Ruled the World (2013), een zegetocht door het lokale bestuur heeft gemaakt. Burgemeesters werken al over de hele wereld informeel samen, zegt hij. „Een parlement is de formalisering van een ontwikkeling die al lang aan de gang is.”

Aanvankelijk waren de burgemeesters nog een beetje huiverig voor die formalisering. Wordt het dan geen bureaucratie? Kruipt dan de politiek niet binnen, vroeg Milan Ftacnik van Bratislava. De burgemeesters zien juist het feit dat zij níét politiek zijn als reden voor hun succes. Onpartijdig, pragmatisch, oplossingsgericht. „Als ik ’s avonds op tv hoor dat een minister in de problemen is, bel ik de volgende dag om te vragen of ik hem kan helpen”, zei de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb.

De Amsterdamse burgemeester Eberhard van der Laan ziet liever dat de burgemeesters samen een beweging vormen dan een parlement. „Een beweging is niet krachtig genoeg”, wierp Barber tegen. „Als de burgemeesters niet de rol van overheid op zich willen nemen, dan zullen ze ook de problemen niet wezenlijk veranderen.” Maandag wordt aan de Leidse universiteit verder gewerkt aan een blauwdruk voor een burgemeestersparlement.