No, maarthe Union is veranderd

■ Schotten blijven in de Unie ■Cameron belooft de Engelsen meer zeggenschap ■Opluchting in EU.

Nee-stemmers vieren in Edinburgh de overwinning. Foto EPA

Schotland blijft. Van opluchting in het ‘nee-kamp’ is maar deels sprake. Hoewel 2 miljoen Schotten tegen onafhankelijkheid stemden, stemden er ruim 1,6 miljoen vóór. Het signaal aan de Britse regering in Westminster blijft dat een groot deel van Schotland zich niet gehoord voelt.

Het resultaat moet ook niet worden gezien als ondubbelzinnige steun aan het Verenigd Koninkrijk, maar slechts een signaal dat Yes Scotland faalde in het overhalen van een meerderheid van de kiezers. De onzekerheid van een onafhankelijk Schotland bleek voor 55,3 procent van de Schotten angstaanjagender dan de zekerheid van de status quo. Zij lijken bij hun keuze te zijn aangespoord door de peilingen die een nek-aan-nekrace voorspelden. De luidruchtige en massale aanwezigheid op straat van ‘Yes’ bleek achteraf geen indicatie voor winst.

Grootste vraag is nu of beide kampen zich kunnen verzoenen. De referendumcampagne heeft de afgelopen twee jaar families verscheurd, vrienden verdeeld, buren tegen elkaar opgezet. De meeste debatten, hoe verhit ook, eindigden in een handdruk. Maar de teleurstelling bij de nationalisten is groot; hun droom voor een ander Schotland spatte vanochtend uiteen.

Veel ligt aan de reactie van de drie Britse partijleiders. Zij beloofden dat het Schotse parlement meer macht krijgt. Als die belofte niet snel wordt verduidelijkt en ingewilligd, zal de onvrede groeien. Cameron herhaalde vanochtend dat het gaat om bevoegdheden op belasting-, uitgave- en bijstandsgebied. Maar de Britse premier was heel duidelijk: „Als de Schotten meer bevoegdheden krijgen over hun aangelegenheden, volgt daaruit dat de Engelsen, Welsh en Noord-Ieren meer zeggenschap moeten krijgen over de hunne.” Het betekent dat het Verenigd Koninkrijk zoals dat gisteren bestond, vandaag niet meer is. Ronde 1 om de Unie te behouden, is gewonnen. Maar de tweede ronde komt eraan.

Premier Cameron komt tegemoet aan het gemopper dat de afgelopen dagen in de andere drie landsdelen ontstond. Als Schotland meer macht krijgt, eist Wales ook verdere decentralisatie, bijvoorbeeld op gebied van justitie. Noord-Ierland wil onder meer een eigen vennootschapsbelasting kunnen vaststellen om te concurreren met de lage belasting in de Ierse republiek.

De echte strijd om de toekomst van de Unie heeft zich naar Engeland verplaatst. Voor het eerst sinds de andere landsdelen in 1999 parlementen kregen en Engeland niet, ontspint zich daar een debat over Engelse vertegenwoordiging, en de plaats van de Engelsen in het Verenigd Koninkrijk.

Cameron had het vanochtend over „Engelse stemmen voor Engelse wetten”. Dat zou betekenen dat Schotse Lagerhuisleden worden uitgesloten bij debatten in het parlement die over Engelse aangelegenheden gaan. „We hebben de stem van Schotland gehoord, nu moeten de miljoenen stemmen van Engeland worden gehoord.”

In januari moet er een gedetailleerde oplossing zijn voor Schotland én de rest van het land. Daarmee geeft de premier zichzelf nauwelijks de tijd een ingewikkeld grondwettelijk probleem op te lossen. Het gevaar van knip- en plakwerk is groot.

De Europese Unie is door het oog van de naald gekropen. In de somberste voorspellingen was een onafhankelijk Schotland de opmaat naar Europese desintegratie. Het zou separatistische gevoelens elders in Europa kunnen aanwakkeren. Ook een Brexit, een Britse uittreding uit de EU, zou waarschijnlijker worden, omdat de op Europees gebied gematigdere Labour-partij haar 41 Schotse Lagerhuiszetels zou kwijtraken. De voorzitter van de Europese Commissie, José Manuel Barroso, reageerde dan ook verheugd vanmorgen: „Deze uitslag is goed voor het verenigde, open en sterkere Europa dat de Europese Commissie voorstaat.”