Fakking ultiem, tot de tsunami

‘Mijn verhaal is mijn verhaal. Een boek is een boek. En die twee dingen zijn niet hetzelfde’, stelt Julius in het nawoord van Overspoeld, de jeugdroman die de geprezen jeugdboekenschrijver Gideon Samson baseerde op het leven van de 18-jarige Julius ’t Hart. Het is het nieuwste, twaalfde deel in de Slashreeks, waarin schrijvers romans maken van de levensverhalen van bestaande jongeren.

In hetzelfde nawoord staat: ‘Gideon denkt na. Hij heeft meer gehoord dan hij van tevoren ooit had kunnen denken.’ Dat klinkt alsof schrijver en de ‘verhaaleigenaar’ erin berusten dat ze er niet helemaal uitgekomen zijn. Met dat gevoel blijf je na Overspoeld wel achter: de werkelijkheid was misschien te grillig voor een samenhangende roman.

De werkelijkheid was dat Julius ’t Hart als 18-jarige vrijwilligerswerk deed op Sri Lanka, toen dat getroffen werd door de tsunami van Tweede Kerstdag 2004. Hij was aan zee, maar overleefde het. In het boek heet hij Pieter. Die heeft de ramp verdrongen, tot hij er in 2010 weer mee wordt geconfronteerd. Daar begint het verhaal.

Aanvankelijk valt Pieters toon op: wat gladjes, zelfingenomen. De dag vóór de tsunami is ‘fakking ultiem’, want hij is ‘krankzinnig verliefd’ geworden op de Zweedse Elin. Een etmaal later is ‘de wereld om mij heen kopje-onder’ gegaan, maar heeft hij zelf zijn ‘hoofd boven water’ gehouden, zo noteert hij, alsof hij een reclameslogan schrijft. Het zal wel de bedoeling zijn, denk je nog: Samson schreef met zijn voortreffelijke jeugdroman Zwarte zwaan (2012) immers óók een boeiend verhaal met een onsympathieke hoofdpersoon.

Dat is ijdele hoop, en de afkeer leidt tot desinteresse. Dieptepunt is als Pieter de 230.000 slachtoffers duidt: dat getal gaat je voorstellingsvermogen te boven, stelt hij, tenzij je hebt meegemaakt wat hij meemaakte. Behalve overmoedig is dat hooghartig, en tekenend voor hoe hij de gebeurtenissen eerder op afstand houdt dan er van binnenuit over vertelt.

Die afstand wordt nog vergroot door de verhaallijnen in het heden: er is een overbodige WK-finale gaande en de lovestory met Elin wordt hernomen, wat uitmondt in een potsierlijke ontknoping. Misschien ontknoopte Julius’ leven zich écht zo? Dat kan. Maar in een roman mag echt gebeurd geen excuus zijn.